Verreweg de meeste baby’s en peuters dragen nog wegwerpluiers. Maar waar zijn die luiers eigenlijk van gemaakt? Omdat producenten de ingrediënten niet op de verpakking hoeven te vermelden, gingen we zelf op onderzoek uit. En wat blijkt: zo fris zijn die luiers niet. Ook niet vóór gebruik. We kwamen tijdens onze zoektocht ook ecologische wegwerpluiers tegen met veelbelovende termen als ‘0% plastic’ en ‘100% duurzame materialen’. Klinkt goed, maar meestal ziet de verpakking er duurzamer uit dan de inhoud van de luier. Bestaan er wel duurzame luiers? We zochten het uit!
Wat zit er eigenlijk in een luier?
Ondanks dat wasbare luiers steeds populairder worden, gebruiken de meeste ouders nog steeds wegwerpluiers voor hun kindje. En eigenlijk begrijpen we dat heel goed: het is makkelijk, vertrouwd en bijna alle ouders en kinderdagverblijven doen het. Maar waar worden luiers eigenlijk van gemaakt, wat is de milieu-impact en hoe zit het met ‘duurzamere’ luiers. Bestaat dat echt of is dat een loze marketingbelofte om de billetjes van onze kinders? Kortom, een hoop – leuke woordspeling – vragen. Tijd om erin te duiken!
Waar zijn wegwerpluiers van gemaakt?
Laten we eerst eens naar de standaardluiers kijken die het meeste over de toonbank rollen. De meeste luiers bestaan uit plastic, houtpulp en superabsorberende kunststofkorrels (met een ingewikkeld woord: Super Absorberend Polyacrylaat, ook wel SAP genoemd). Soms wordt er ook een lotion toegevoegd om de huid te beschermen en parfum om nare geurtjes tegen te gaan. Een groot deel van de grondstoffen is dus gemaakt op basis van aardolie. Aangezien een kindje tijdens de hele luierperiode ongeveer vijfduizend luiers nodig heeft, kun je je voorstellen dat dit niet zo ehh… duurzaam is.
Wat er in een luier zit, verdwijnt niet zomaar
Papier en plastic gebruiken we natuurlijk vaker in het dagelijks leven – denk bijvoorbeeld aan voedselverpakkingen – maar bij luiers zijn de verschillende materialen met elkaar verweven en daardoor lastig te recyclen. Bovendien zijn ze vervuild met plas en poep. De superabsorberende korrels in de luier vormen een extra uitdaging. SAP breekt niet op natuurlijke wijze af zoals organisch materiaal en kan daardoor lange tijd in het milieu aanwezig blijven. Bij verbranding verdwijnen deze korrels niet spoorloos, maar worden ze afgebroken tot gassen en reststoffen, waarmee het probleem verschuift van afval naar uitstoot.
Kunnen luiers gerecycled worden?
In sommige gemeenten in Nederland worden wegwerpluiers apart ingezameld om ze vervolgens te recyclen. Een geweldig idee, maar voordat je concludeert: ‘wegwerpluier for life’: dit gebeurt tot nu toe helaas alleen op kleine schaal omdat de capaciteit beperkt is. In speciale luierrecyclingsinstallaties, zoals ARN in Nijmegen, is het mogelijk om het plastic uit de luiers te recyclen en de rest te gebruiken om energie op te wekken. Dit klinkt goed, maar er is wel een kanttekening: dit proces kost zelf ook veel energie, al is het nog altijd beter dan wanneer de luiers bij het restafval belanden. Luierrecycling is dus een stap in de goede richting, maar geen perfecte oplossing.
Er bestaan duurzamere wegwerpluiers, maar in de meeste gevallen zijn wasbare luiers de meest duurzame luiers.
Zijn wegwerpluiers ongezond?
Wegwerpluiers zijn dus niet zo best voor het milieu, maar hoe zit het met de gezondheid van je kindje? In principe moeten wegwerpluiers die in Nederland verkocht worden aan strenge veiligheidsregels voldoen. De chemische stoffen die in een luier zitten, moeten onder bepaalde grenswaardes blijven. Soms zie je schokkende nieuwsberichten dat er schadelijke stoffen zoals formaldehyde en glyfosaat in luiers gevonden worden. Dit komt onder andere door resten van bestrijdingsmiddelen en productieprocessen. Ook al wordt het gevonden, blijft het toch nog onder de grenswaardes. Dus geen zorgen! Toch is er wel iets om je bewust van te zijn: deze normen zijn per stof opgesteld, terwijl er verschillende chemische stoffen in een luier zitten. Over het zogenaamde cocktaileffect – de mogelijke invloed van een mix van chemische stoffen op de gezondheid – is nog weinig bekend. En als je bedenkt dat een baby een luier vrijwel de hele dag en nacht om z’n billetjes heeft, vind je dit misschien niet zo’n fijn idee. In dat geval is een wasbare luier een perfect alternatief. Over wasbare luiers hebben we al heel veel over geschreven!
Op zoek naar duurzame luiers
De gebruikelijke wegwerpluiers zijn dus allesbehalve duurzaam. Maar er komen steeds meer ecologische luiers op de markt. Als je de reclames van deze luiers ziet, zou je denken dat het de ideale oplossing is. Ze worden aangeprezen met termen als ‘0% plastic op oliebasis’ of ‘100% duurzame materialen’. Klinkt lekker duurzaam, maar is dat ook zo? Toen we verder keken dan alleen de verpakking, kwamen we erachter dat ook ecologische luiers nog SAP bevatten. Een wegwerpluier die uit 100% natuurlijk materiaal bestaat, zou te weinig absorberen of zou heel dik moeten zijn om genoeg vocht op te nemen. Een dunne luier die goed absorbeert bevat dus altijd SAP. En dat is nou net het onderdeel van de luier dat erg belastend is voor het milieu.
Het klopt dat ecologische wegwerpluiers voor een groot deel gemaakt zijn van natuurlijke materialen, die over het algemeen beter zijn voor de huid van je baby en voor het milieu. Toch zijn deze luiers niet altijd in alle opzichten duurzamer. Soms is er voor natuurlijke ingrediënten bijvoorbeeld meer landbouwgrond of water nodig, wat het dan weer minder duurzaam maakt. Tja, het blijft een lastig dossier.
Duurzame luiers kiezen
Als je de mogelijkheid hebt, zijn wasbare luiers de duurzaamste keuze. We hebben in een eerder artikel al onderzocht of wasbare luiers duurzamer zijn dan wegwerpluiers. De conclusie was dat je bij wasbare luiers zelf veel invloed hebt op het milieu door de manier waarop je ze wast en droogt. Als je ervoor zorgt dat de wasmachine vol is en je de luiers niet in de droger doet, zijn wasbare luiers duurzamer dan wegwerpluiers, helemaal als je ze voor meerdere kindjes gebruikt. Draai je telkens halfvolle wassen en stop je de luiers elke keer in de droger, dan is het nog maar de vraag of ze duurzamer zijn dan wegwerpluiers. Het type stroom dat je gebruikt (groen of grijs) en het moment van wassen (niet tijdens een energiepiek, is het dringende advies) speelt natuurlijk ook een rol.
We beseffen dat wasbare luiers misschien niet voor iedereen haalbaar zijn, ook al valt de hoeveelheid was heel erg mee. We spreken uit ervaring! En daarom hebben we ook nog een tip hoe je wegwerpluiers duurzamer kunt kiezen. Koop luiers met een milieukeurmerk. Het Nordic Swan Ecolabel en het EU Ecolabel zijn goede milieukeurmerken voor wegwerpluiers. Het FSC- of PEFC-keurmerk geeft aan dat de houtpulp in de luier uit duurzaam beheerde bossen komt. Voorbeelden van merken die duurzamere wegwerpluiers maken zijn: Bambo Nature, Kit & Kin en ECO by Naty.
Kies jij voor duurzame luiers?
Conclusie: helaas, een echt duurzame wegwerpluier bestaat (nog) niet. In de meeste gevallen zijn wasbare luiers de duurzaamste keuze. Wil je meer weten over wasbare luiers? Op thegreenlist.nl hebben we een heus wasbare luierdossier, waarin we de belangrijkste tips voor je hebben verzameld. Kies je toch voor wegwerpluiers? Ga dan voor luiers met een keurmerk. En bedenk: niet bij elk plasje hoeft er meteen een nieuwe luier om. Elke luier die je uitspaart, telt.
Dit vind je vast ook interessant
- Ben je naast luiers ook nog op zoek naar een duurzame babyuitzet? Hier lees je wat je echt nodig hebt en wat tweedehands kan.
- Benieuwd hoe je een duurzame zwangerschap aanpakt? Je leest het hier.
- Wil je graag borstvoeding geven en ben je op zoek naar tips? Borstvoedingstips van een ervaringsdeskundige.
Bronnen: Milieu Centraal, waarzitwatin.nl, De Morgen, ARN, Wastenet, Recycling Nederland, VKI. Photo credits: hoofdbeeld: Karola G. (Pexels), baby met luier: Yankrukov (Pexels), wasbare luiers: Kirsten Schoner.
