Wat gebeurt er met je lege soepblik, pak melk of de verpakking van je vega-burger als je die braaf in de PMD-bak of container hebt gegooid? Saskia ging samen met Spaarnelanden – de organisatie die in Haarlem en Zandvoort het afval ophaalt – op bezoek bij de KunststofSorteerInstallatie (KSI) in Heerenveen. Daar wordt het PMD-afval (plastic, metaal en drinkverpakkingen) van miljoenen Nederlanders verder gescheiden en klaargemaakt voor recycling. In totaal zijn er negen verschillende recyclestromen. In veel gemeenten, zoals Haarlem en Zandvoort, scheid je dit afval nog thuis. Doe je dat ook? Dan wil je vast weten waarom het belangrijk is om dat goed te blijven doen.

Van PMD-afval naar grondstof

In samenwerking met Spaarnelanden

Bij KSI in Heerenveen komt per jaar zo’n 75 duizend ton PMD-afval binnen.  Dat zijn duizenden vuilniszakken vol met plastic verpakkingen, metalen blikjes en drankverpakkingen die allemaal nog verder gescheiden moeten worden. Want deze bonte mix bestaat uit maar liefst negen materiaalsoorten – en om goed te kunnen recyclen, moet je die eerst netjes uit elkaar halen. De installaties bij KSI doen dat (bijna) volledig automatisch – en behoorlijk slim – met behulp van trommelzeven, windzifters, magneten en infraroodscanners.

Wist je dat we in Nederland gemiddeld zo’n 450 kilo afval per persoon per jaar produceren? Gelukkig gaat het met PMD-afval best goed: ruim twee derde daarvan wordt inmiddels gescheiden ingezameld. Aan het eind van het proces bij KSI blijven er grote geperste balen over, elk met een eigen grondstof: PET (zoals flessen en schaaltjes), PE (harde plastics, zoals melkflessen), PP (zoals yoghurt- en boterbakjes), folies, aluminium, staal (blik), drankkartons (ook wel ‘tetra’), gemengde plastics en niet-herbruikbaar plastic. Deze balen gaan vervolgens naar gespecialiseerde verwerkers die er van alles mee kunnen maken: nieuwe (voedsel)verpakkingen, fleece truien, tennisballen, tuinstoelen, auto-onderdelen, bermpaaltjes, emmers, plantenbakken, pallets en zelfs buizen voor in de bouw. Van afval naar waardevolle grondstof dus.

Wat zit er eigenlijk allemaal tussen?

Om een beeld te geven van wat er dan precies uit die containers wordt gevist – en wat ermee gebeurt – lichten we vier veelvoorkomende verpakkingen voor je uit:

• Een plastic verpakking van PET, zoals een schaaltje waar een vega-burger in heeft gezeten, hoort in de PMD-bak of container. Als het goed gescheiden wordt, kan dit materiaal zelfs weer eindigen als nieuwe voedselverpakking.
• Een sap- of melkpak is een zogeheten drankkarton (ook wel ‘tetra’). Het is opgebouwd uit karton, plastic en aluminium. Deze laagjes worden van elkaar gescheiden en verwerkt tot bijvoorbeeld eierdozen of wc-papier.
• Een stevige melkfles of jerrycan is vaak gemaakt van PE. Na sortering wordt dit plastic hergebruikt in onderdelen van huishoudelijke apparaten, zoals koffiezetapparaten of stofzuigers.
• Chipszakken bestaan uit meerdere lagen en zijn daardoor lastiger te recyclen. Toch kunnen ze in de juiste stroom alsnog verwerkt worden tot bermpaaltjes of emmers.
  
  

In Heerenveen wordt het PMD-afval nog verder gescheiden, en dat levert uiteindelijk negen aparte recyclestromen op. Denk aan PET bij PET, drankkartons bij drankkartons – zo wordt alles netjes gesorteerd en samengeperst in balen. Op het oog lijkt het misschien nog steeds afval, maar op dat moment is het eigenlijk al klaar voor de volgende stap: de verwerking tot nieuwe grondstoffen (zie de laatste twee foto’s). Links: een cassettebandje, zo’n ding hoort dus níét thuis in het PMD. De linten kunnen vastlopen in de installaties en zo voor veel ellende zorgen.

Vervuiling in het PMD-afval

Maar ja… tussen al dat goedbedoelde afval zit ook spul dat er écht niet thuishoort. Ongeveer 25% van het ingezamelde PMD bestaat uit dingen die geen verpakking zijn. Veel mensen denken: ‘Het is van plastic of metaal, dus hup, in de PMD-bak ermee.’ Logisch gedacht, maar helaas dus niet juist. Alleen verpakkingen mogen erin: dus iets wat bedoeld was om een product in te verpakken. Wat komen ze bij KSI dan zoal tegen aan dingen die de recyclestroom verstoren? Denk aan speelgoed, pannendeksels, kerstlampjes, plastic slingers en tuinslangen. Vooral die laatste drie zijn berucht. Ze raken verstrikt in de sorteerinstallatie en leggen het hele systeem plat. En dan zijn er nog de verdwaalde fietsaccu’s, die kunnen zelfs brand veroorzaken. En dat is natuurlijk het allerlaatste wat je wil als je netjes je afval probeert te scheiden.

Nu snap je ook waarom sommige gemeenten – zoals Haarlem en Zandvoort – liever spreken van PBD-afval: dat staat voor plastic, blik en drinkverpakkingen. Hun redenatie? Bij ‘blik’ denken mensen sneller aan een verpakking dan bij het woord ‘metaal’. Tomato, tomato: het is gewoon een andere naam voor precies dezelfde afvalstroom. En die kan dus prachtig gerecycled worden!

Ook belangrijk: maak verpakkingen zo leeg mogelijk voordat je ze weggooit. Een likje yoghurt of een drupje saus is echt geen probleem. Dat wordt later in de recyclingfabriek schoongespoeld. Maar grote klodders of halve restjes? Die zorgen voor een smeerboel in de machines én kunnen de kwaliteit van het gerecyclede plastic, blik of drankkarton flink verpesten. Onze tip: schraap je verpakking leeg, maar laat het soppen onder de kraan lekker achterwege. Dat kost weer onnodig veel water en energie.

PMD is geen afval, het is een grondstof!

Het bezoekje aan KSI maakte één ding heel duidelijk: je PMD-/PBD-afval scheiden heeft wél degelijk zin. Mits je het goed doet natuurlijk – dus alleen verpakkingen, leeg en los in de bak. In gemeenten zoals Haarlem en Zandvoort doe je dat thuis. Maar niet overal in Nederland wordt het apart ingezameld. Dat betekent niet dat het dan verloren gaat: in die gevallen haalt de afvalverwerker de waardevolle materialen er op een later moment alsnog uit. Hoe dan ook: als je ziet hoeveel werk en slimme techniek erachter zit om alles weer geschikt te maken voor recycling, kijk je toch met heel andere ogen naar dat lege melkpak of soepblik, niet waar?

Meer goeie afvaltips

• Bekijk ook: de recycling van glas.
• Bekijk ook: van gft naar compost.
• Bekijk ook: de recycling van statiegeldblikjes, zo gaat dat!
  
  

Photo credits: thegreenlist.nl.