Matcha. Je ziet het overal. Zeker in de Randstad is een matcha latte net zo gewoon als een cappuccino. Frisgroen, fancy en – als je de fans mag geloven – supergezond. Maar hoe zit het eigenlijk met de planeet? Is matcha ook écht groen, als in duurzaam? Corine – zelf geen liefhebber van matcha, maar wel moeder van een puberdochter die groot matchafan is – zocht het voor je uit.
Wat is matcha eigenlijk?
Matcha betekent letterlijk ‘gemalen thee’. Het is poeder gemaakt van de bovenste blaadjes van de Camellia sinensis, oftewel de theeplant. Ja, je leest het goed: een doodgewone theestruik. Vlak voor de oogst worden die planten in de schaduw gezet. En dat zorgt voor extra chlorofyl en dus die knalgroene kleur. Na de pluk worden de blaadjes gestoomd, gedroogd en superfijn gemalen. En dát is het spul dat je kloppend met een bamboe garde tot een drankje tovert.
Matcha is dus geen thee die je laat trekken, maar thee die je drinkt – met blaadje en al. Daardoor krijg je ook alles binnen wat in die bladeren zit: antioxidanten, cafeïne, en een scheutje L-theanine (voor de kenners: die het effect van cafeïne verzacht). Gezond? Zeker. Superfood? Meh, beetje overdreven misschien. In een kopje matcha zit zo’n 3,5 mg vitamine C – leuk, maar een halve paprika scoort met 90 mg toch véél hoger. Waar matcha in uitblinkt: het geeft een langzamere, mildere cafeïneboost dan koffie. Ideaal als je wel wil focussen, maar geen stuiterbal wil worden.
Hoe duurzaam is matcha dan?
De hype is real: in Japan werd in 2023 ruim 4.100 ton matcha geproduceerd – bijna drie keer zoveel als in 2010. Die populariteit komt vooral door de gezondheidsclaims, influencers, het aanlokkelijke kleurtje en het feit dat matcha op elke koffiemenukaart inmiddels z’n eigen plekje heeft veroverd. Waar je minder vaak over hoort: traditionele Japanse matcha is ook een verrassend duurzame keuze, maar er zijn ook minder fraaie opties en zelfs fakers op de markt. Over de goede soorten: die worden vaak in Japan biologisch geteeld, zonder gebruik van pesticiden. De ceremoniële variant wordt zelfs met de hand geoogst en alleen de jongste, bovenste theeblaadjes worden geselecteerd.
Ook qua verpakking scoort matcha punten. Je koopt het los als poeder. Het voordeel: geen theezakjes die microplastics kunnen afgeven en geen onnodig afval. En ook als we naar de harde cijfers kijken, komt matcha verrassend goed uit de bus. Voor een kilo matcha is zo’n 8.856 liter water nodig (bij koffie is dat ruim het dubbele). De CO2-uitstoot ligt met 1,9 kilo per kilo ook flink lager dan de 15,3 kilo bij koffie. Dat is goed nieuws voor matchalovers. Maar zoals zo vaak: er zit ook een keerzijde aan dit groene verhaal. Lees vooral nog even mee.
In Japan malen producenten matchabladeren tot een groen poeder, waarmee je vervolgens thuis thee kunt maken.
Hoe (eerlijk) worden matchaplanten geteeld?
Matcha heeft in vergelijking met veel andere thee een vrij goede reputatie als het gaat om arbeidsomstandigheden en duurzaamheid. Dat komt deels doordat het grootste deel van de matcha uit Japan komt. En daar zijn de voedselveiligheid en landbouwpraktijken over het algemeen strenger gereguleerd dan bijvoorbeeld in India, China of Sri Lanka. Zeker bij de duurdere, ceremoniële matcha draait het om kwaliteit, vakmanschap en kleinschalige teelt. Veel boeren werken biologisch en bij goede merken kun je vaak precies traceren waar het groene poeder vandaan komt.
Toch zit er ook hier een keerzijde. In 2025 kampte Japan met een stevige terugval in de productie van tencha (de blaadjes waar matcha van wordt gemaakt), vooral door extreme hittegolven in de regio Kyoto – goed voor zo’n kwart van de nationale productie. Boeren zagen hun oogst met 25% afnemen. Door de hitte raakten veel struiken beschadigd. En met nieuwe planten die pas na vijf jaar geoogst kunnen worden, is dat geen probleem dat je even oplost.
Ook de bredere impact van klimaatverandering is voelbaar: langere droge periodes, grilligere seizoenen en verschuivende oogstmomenten zetten de matchateelt onder druk. Het is een delicate plant die veel precisie vraagt. Kortom, niet ideaal in een instabiel klimaat. En ook monocultuur op de plantages is een risico. Omdat matcha vaak jarenlang op dezelfde struiken wordt geteeld, kan dat leiden tot bodemuitputting en verlies van biodiversiteit. Gelukkig zetten veel biologische producenten in op wisselteelt, natuurlijke bemesting en schaduwinstallaties van bamboe of zonnezeilen.
En dan is er nog de menselijke kant. Door vergrijzing in de landbouwsector zijn er steeds minder jonge Japanners die het vak willen leren. Dat maakt het moeilijker om de arbeidsintensieve teelt van ceremoniële matcha in stand te houden.
Ook ontdekten we dat het niet automatisch betekent dat álle Japanse matcha duurzaam en eerlijk is. De stijgende wereldwijde vraag heeft ook geleid tot grotere productievolumes. Vooral bij goedkopere exportvarianten is er minder transparantie over de werkomstandigheden. Er zijn signalen van arbeidsdruk bij tijdelijke seizoensarbeiders tijdens de oogst – iets wat in de hele landbouwsector voorkomt, ook in Japan. Tip: kijk of een merk iets vertelt over z’n keten, werkwijze en certificeringen.
Let ten slotte op de herkomst. De meeste hoogwaardige matcha komt nog altijd uit Japan, vooral uit regio’s als Uji, Nishio en Shizuoka. Maar steeds vaker komt matcha ook uit landen als China, Zuid-Korea, Taiwan, Vietnam en zelfs de VS. Die varianten zijn vaak goedkoper, maar niet altijd van dezelfde kwaliteit – en soms zelfs (bewust) onjuist gelabeld als ‘Japanse matcha’. Fake dus. Check dus goed het etiket als je écht voor kwaliteit wilt gaan.
Waarom is matchapoeder zo duur?
Dat potje van 30 gram voor 8 euro is even slikken. Maar er zit ook wat achter dat prijskaartje: het plukken gebeurt met de hand. Alleen de mooiste blaadjes worden geselecteerd en daarna volgt nog het hele proces van stomen, drogen en malen. Niet gek dus dat goede matcha wat kost. En let op: goedkope matcha is vaak van mindere kwaliteit – met steeltjes of onderste bladeren – en dat proef je. Bitter, wrang, vlak. Terwijl een kwalitatief goede matcha juist zacht en romig smaakt, met die typische umami en een zoetige, bijna chocolade-achtige afdronk. Dus als je voor matcha gaat, doe het dan goed. Je smaakpapillen (en de planeet) zullen je dankbaar zijn.
Zo groen is matcha dus
Matcha scoort verrassend goed op duurzaamheid. Tenminste, als je een kwalitatieve Japanse variant te pakken hebt. De productie is vaak biologisch, kleinschalig en het water- en energieverbruik ligt lager dan bij koffie. Maar het blijft een product van ver. En niet elke matcha is eerlijk of transparant geproduceerd. Surf je mee op de matchahype? Kies dan voor biologische matcha uit Japan van een merk dat z’n herkomst en productiewijzen deelt. En voor kids geldt: niet meer dan één kop per dag!
Nog meer groene tips van thegreenlist.nl
- Hoe zit het eigenlijk met ‘gewone’ thee? Hier lees je alles over duurzame thee.
- Ook benieuwd hoe je koffie duurzamer kunt drinken? In dit artikel lees je alles over een bewust bakkie pleur.
- Een gezellig kaarsje aansteken? Na het lezen van deze tips kun je met een gerust hart genieten van milieuvriendelijke kaarsen.
Bronnen: BinnensteBuiten, Gezondheidenwetenschap, Heymatcha, Lossetheekopen, Radar, Reuters, Tea & Coffee, Jeugdjournaal. Photo credits: hoofdbeeld links en midden: Charlotte May (Pexels), hoofdbeeld rechts: Mizunokozuki (Pexels), matchapoeder: Roselene de Koning, thee: Silviopelegrin (Pexels).
