Zoek
Hollandse Waterlinies

Op pad langs de Hollandse Waterlinies

Dit jaar besteden we bij thegreenlist.nl extra aandacht aan de Nederlandse Werelderfgoederen. Er zijn zo ontzettend veel mooie, en vaak nog onbekende, plekken dichtbij huis te vinden. Perfect voor een leuk dagje uit of een weekendje weg. Een duurzaam uitje dus! Heb jij weleens van de Hollandse Waterlinies gehoord? Dit zijn de historische linies Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie samen. En sinds 2021 staat dit als Hollandse Waterlinies op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Hoe dat precies zit en wat je hier allemaal kunt doen, vertellen we je graag in dit artikel. Ga je met ons mee op pad langs de Hollandse Waterlinies?

Het verschil tussen de Oude en Nieuwe Waterlinie

In samenwerking met het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen en Unesco

De Hollandse Waterlinies vertellen het verhaal van de verdediging van het westen van het land door middel van water tegen vijandige troepen uit het oosten. Dreigden zij het gebied aan te vallen, dan werd het land snel onder water gezet. Zo konden de militairen het gebied niet bezetten en was het gevaar (tijdelijk) geweken. Als je iets hoort over de Waterlinies dan wordt er vaak gesproken over de ‘oude’ en ‘nieuwe’ waterlinie. Zoals de naam het al zegt, diende nieuwe Hollandse Waterlinie vanaf 1871 als vervanging voor de oude. Een belangrijk verschil tussen de oude en de nieuwe linie is dat de stad Utrecht nu binnen de linie valt. Maar het geschiedenisverhaal gaat verder.

De Hollandse Waterlinies: met recht een prachtig stukje Werelderfgoed

De Nieuwe Hollandse Waterlinie is de opvolger van de Oude Hollandse Waterlinie, deze linie werd in Rampjaar 1672 bedacht om optrekkende Franse troepen tegen te houden. Na het vertrek van het Franse leger, eind 1673, werd de linie lange tijd slechts deels gebruikt. Napoleon liet al een plan maken om Utrecht, een belangrijke stad voor het leger, binnen de linie te leggen. Toen Napoleon verdreven was, gaf de nieuwe Nederlandse regering de opdracht tot de bouw van deze nieuwe verdedigingslijn met Utrecht daarbinnen. Dit kreeg de naam Nieuwe Hollandse Waterlinie.  

Als extra bescherming werd vanaf 1880 een ring met forten rondom Amsterdam aangelegd. Hierachter kon de regering, koning en de militaire staf zich terugtrekken als de vijand door de Nieuwe Hollandse Waterlinie heen brak. Dit heet ook wel het Nationaal Reduit. De Hollandse Waterlinies bestaan uit een heel systeem van bunkers, dijken, forten, kanalen en sluizen, waarvan een deel verborgen ligt in het groene landschap en je dus niet zo snel met het blote oog kunt zien. De linie loopt van Edam rondom Amsterdam via Muiden tot aan de Biesbosch en is 200 kilometer lang en drie tot vijf kilometer breed. Maar liefst 62 van de 96 forten langs de linie is nog steeds te bezoeken voor publiek, een unieke ervaring.

Photo credits: ByNomads.

Dagjes uit speciaal voor de wandel- en fietsfanaten

Houd jij van fietsen? Of ben je juist meer van de lange wandelingen? Wat je ook leuker vindt, in de Hollandse Waterlinies komt iedereen aan zijn teugen. Zo kun je op de fiets springen voor een prachtige fietsroute van 29 kilometer langs forten rond Abcoude. Tijdens deze fietsroute bezoek je niet alleen Fort Nieuwersluis, maar bijvoorbeeld ook Fort Uithoorn en Fort in de Botshol. Deze forten horen bij de Stelling van Amsterdam. Wel toe aan iets meer uitdaging? Dan is de fietsroute in Utrecht van 56 kilometer (met de naam Werelderfgoed Fietsroute Hollandse Waterlinies) of de Jan Blanken route van 75 kilometer meer iets voor jou. Jan Blanken werkte als ingenieur aan de waterwerken rondom de Hollandse Waterlinies. Door de verschillende knooppunten te volgen, fiets je niet alleen langs prachtige forten, zoals Fort Everdingen, maar kun je ook genieten van de mooie natuur en historische steden als Vianen en Leerdam.

Ook leuk: Werelderfgoedwandelingen

Ben je meer een wandelaar? Dan is de Werelderfgoedwandeling van 16 kilometer bij Fort Asperen misschien wel jouw ding. Vind je 16 kilometer wat lang, probeer dan eens het Waterlinieommetje Oudewater in de Oude Hollandse Waterlinie. Tijdens de route kom je langs de oude Heksenwaag en ontdek je de geschiedenis van het oudste stadje van het Groene Hart.

Bekijk deze en meer leuke fiets- en wandelroutes.

De Hollandse Waterlinies per trein ontdekken

Ga je er lekker een dagje met de trein op uit? Kies dan voor de NS-wandeling van station Houten Castellum naar station Culemburg. Deze route van 17 kilometer (of korter) brengt je langs tal van forten en bunkers van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Na afloop kun je neerploffen bij Brownies&downieS in Culemborg. Blijf je nachtje in Culemborg slapen? Ga dan uitgebreid dineren in de Gelderlandfabriek bij het Italiaanse restaurant Una Volta. Een andere aanrader is deze prachtige wandeltocht door het centrum van Utrecht, onder andere langs de historische Oudegracht en het Wilhelminapark. Je begint én eindigt bij het centraal station van Utrecht. Na afloop kun je bijvoorbeeld een hapje eten bij Gys op de Voorstraat of Copper Branch op de Steenweg.

Leuke uitjes met kinderen langs de Hollandse Waterlinies

Ook voor kinderen is er langs de linie meer dan genoeg te doen. Wil je graag meer leren over de geschiedenis en de werking van de Hollandse Waterlinies? Dan raad ik je zeker aan om het Waterliniemuseum in Bunnik te bezoeken. Met een OV-fiets vanaf station Bunnik ben je er in tien minuutjes. Het Waterliniemuseum ligt bij Fort bij Vechten, één van de mooiste forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. En het is niet zomaar een museum: je kunt hier met een virtualrealitybril op over de Hollandse Waterlinies vliegen!

Wil je liever op avontuur in de buitenlucht? Dan is het Onderwaterpad KIDS echt iets voor jou en je (klein)kinderen. Vanaf Fort Honswijk trek je met een opdrachtboekje in de hand het veld in. Onderweg kom je een zelfbedieningsvlot tegen en tal van andere uitdagende opdrachten. Tussendoor kun je lekker iets eten of drinken bij het Theehuis van Fort WKU.

Een ander onvergetelijk uitje, is een bezoekje aan het onbewoonde eiland Pampus. Hier kunnen kinderen speuren op een echt militair fort en alles te weten komen over het verhaal van Pampus, waar vroeger tweehonderd soldaten woonden. Kunnen jullie de geheime code kraken tijdens de speurtocht? Pampus is met de boot vanaf Muiden of Amsterdam Ijburg bereikbaar.

Photo credits: ByNomads.

Kijktip

Het tv-programma Klokhuis heef een reeks gemaakt over de Werelderfgoederen, zo ook over de Hollandse Waterlinies. Deze reeks kun je online bekijken.

Een dagje op excursie met Natuurmonumenten

Wil je graag een bezoekje aan een fort combineren met een mooie wandeling door de natuur? Op een aantal dagen in het jaar kun je, onder leiding van een gids van Natuurmonumenten, een bezoek brengen aan Fort Nieuwersluis of Fort Kijkuit in Noord-Holland. Tijdens deze excursies leer je meer over de bijzondere geschiedenis van deze locaties, de unieke bloemen, kruiden en planten rondom de forten en kun je zelfs een echte munitiekelder bezoeken! Ga je op pad met (klein)kinderen? Dan zijn er ook allerlei leuke opdrachten te doen op het terrein. Wist jij dat vleermuizen de forten gebruiken als overwinteringsplek? Op plekken waar vroeger soldaten sliepen, genieten de vleermuizen nu van hun rust.

Nog veel meer te ontdekken en te ondernemen

Langs de route van de Hollandse Waterlinies is zoveel te doen dat ik in dit artikel slechts een klein tipje van de sluiter heb opgelicht. Zo kun je bij tal van forten een rondleiding volgen, de vele historische steden ontdekken en allerlei wandel- en fietstochten ondernemen. Ben je op zoek naar nog veel meer suggesties voor een leuk dagje uit dichtbij huis? Neem dan eens een kijkje op deze website. Hier vind je ook tal van suggesties voor locaties om te overnachten. Ideaal om er meteen een weekendje weg van te maken. Veel plezier op ontdekkingstocht langs de Hollandse Waterlinies!

Meer duurzame tips van thegreenlist.nl

Bronnen: Hollandse Waterlinies, Unesco Werelderfgoed, Oude Hollandse Waterlinie, Waterliniemuseum, Natuurmonumenten. Photo credits: ByNomads.

Share

Picture of Lauri van Oosterom

Lauri van Oosterom

Lauri is een historicus met een groen hart en een vlotte pen. Ze houdt van lezen en verdiept zich graag in (duurzame) onderwerpen. Een mooie combi: ze doet onderzoek naar (on)duurzame onderwerpen en deelt haar bevindingen met jou.
Picture of Lauri van Oosterom

Lauri van Oosterom

Lauri is een historicus met een groen hart en een vlotte pen. Ze houdt van lezen en verdiept zich graag in (duurzame) onderwerpen. Een mooie combi: ze doet onderzoek naar (on)duurzame onderwerpen en deelt haar bevindingen met jou.

gerelateerde artikelen

HEB JE EEN TOF IDEE OF ZIN IN MEER GROENERE INSPIRATIE?

Zo kun je thegreenlist.nl volgen of met ons in contact komen:

Schrijf je in voor de groenere nieuwsbrief!

Ontvang meer duurzame inspiratie, groene tips en exclusieve aanbiedingen rechtstreeks in je inbox

VOLG @THEGREENLIST.NL

Dit artikel bevat mogelijk affiliate linkjes. Dit betekent dat thegreenlist.nl een kleine commissie ontvangt als je via deze link iets koopt, meestal is dat tussen de 3% en 10%. Een win-win situatie: jij krijgt een directe link naar mooie duurzame producten én je steunt met je aankoop ons uitzoekwerk – waar we het liefst nog heel lang mee doorgaan. Wij linken alleen naar producten en sites waar we fan van zijn of achter staan.

Schrijf je in voor de groenere nieuwsbrief!

Wil je geen artikelen en nieuwtjes missen van thegreenlist.nl, een kijkje achter de schermen krijgen en altijd op de hoogte blijven van groene voordeeltjes en winacties? Schrijf je dan in voor de maandelijkse nieuwsbrief: