Werelderfgoedederen in Nederland: Rietveld-Schröderhuis

Ken jij alle Werelderfgoederen al?

Dubrovnik, Riga en het Groot Barrièrerif: wat hebben deze locaties in overeenkomst? Het zijn allemaal Unesco Werelderfgoederen! En wist je dat we in Nederland maar liefst elf erfgoedlocaties hebben? Zelfs twaalf in het Koninkrijk der Nederlanden, want je kunt er één vinden op Curaçao. Het is helemaal niet nodig om de halve wereld af te reizen om prachtige plekken te bezoeken. In dit artikel neem ik je graag mee op reis langs de elf Nederlandse Werelderfgoederen. Want wat zijn Werelderfgoederen precies? Hoe worden ze eigenlijk gekozen? En wat is de link met Unesco? Ik vertel je graag alles over deze prachtige plekken dichtbij huis!

Hoe is het allemaal begonnen met de Werelderfgoederen?

In samenwerking met het NBTC en Unesco

Na de Eerste en Tweede Wereldoorlog lag een groot deel van Europa en de rest van de wereld in puin. Om nieuwe oorlogen te voorkomen en om de vrede te bewaren werd in 1945, als organisatie van de Verenigde Naties, Unesco opgericht. Dat staat voor United Nations Educations, Scientific and Cultural Organization. Het doel van deze organisatie is vrede en veiligheid voor alle mensen ter wereld door meer begrip te creëren tussen de verschillende culturen en volkeren. Cultureel of natuurlijk erfgoed speelt daarin een belangrijke, gemeenschappelijke rol.

Om de unieke, onvervangbare gebouwen en gebieden te beschermen, is in 1972 het Werelderfgoedverdrag van Unesco in werking getreden. Dit verdrag richt zich op de bescherming en het beheer van archeologische vindplaatsen, cultuurlandschappen, gebouwde monumenten, historische stadscentra en natuurgebieden van over de hele wereld. Als onderdeel hiervan werd de Werelderfgoedlijst opgesteld, hier werden in 1978 de eerste twaalf locaties aan toegevoegd. Ondertussen zijn we vele jaren verder en is de lijst langer en langer geworden. Met ook Nederlands Werelderfgoed!

Foto credits: Stichting Werelderfgoed Kinderdijk.

Hoe wordt iets een Werelderfgoed?

We kennen allemaal genoeg mooie plekken, maar wat zorgt er nu voor dat iets van erfgoed de stap naar Werelderfgoed maakt? Dat is een lange procedure, want het kan wel vijftien jaar duren. Allereerst is het essentieel dat een land het Unesco Werelderfgoedverdrag heeft ondertekend. Nederland deed dit in 1992. Vanaf dat moment mag een land een erfgoed (een gebied of een gebouw) nomineren voor de titel Werelderfgoed. Dit gaat in overleg, want eerst wordt er door een speciale commissie in het land goed onderzocht welk erfgoed in aanmerking kan komen voor deze prestigieuze titel. Hierbij is het belangrijk dat het erfgoed uniek en onvervangbaar in de wereld is en dat het op de juiste manier beheerd en beschermd wordt. Vervolgens wordt een lijst gemaakt met potentieel Werelderfgoed, voor Nederland kun je die hier vinden.

En dan ben je nog niet klaar, er wordt begonnen met het opstellen van een speciaal nominatiedossier. Want wat maakt dit erfgoed zo uniek? Waarom verdient het de titel Werelderfgoed? Zodra het dossier compleet is, wordt het door de verantwoordelijke minister van het land naar het hoofdkantoor van Unesco in Parijs gebracht. Hier gaan vervolgens experts aan de slag: zij bekijken het dossier en bezoeken het erfgoed zelf om te controleren of het voldoet aan alle eisen. Dit proces kan jaren in beslag nemen en leiden tot drie resultaten: een afwijzing (helaas, geen Werelderfgoed), een verzoek om aanpassing (er ontbreken bijvoorbeeld dingen in het dossier) of, en dat is natuurlijk de beste uitslag, inschrijving als Werelderfgoed!

Op de Werelderfgoedlijst van Unesco kun je drie verschillende typen erfgoed vinden: cultureel, natuurlijk of gemengd erfgoed. Daarmee wordt bedoeld dat de site zowel cultureel als natuurlijk erfgoed vertegenwoordigd. Sommige Werelderfgoederen zijn grensoverschrijdend. Ze liggen in verschillende landen, zoals bijvoorbeeld een van de Nederlandse Werelderfgoederen: de Koloniën van Weldadigheid, dat ook deels in België ligt. Tot slot krijgt Werelderfgoed dat bedreigt wordt de status van Werelderfgoed te verliezen extra veel aandacht tijdens de jaarlijkse internationale Werelderfgoedvergaderingen. Zij kunnen worden bedreigd doordat de unieke, onvervangbare  kenmerken van het erfgoed, bijvoorbeeld door klimaatverandering of geweld verloren kunnen gaan. Denk hierbij aan het tropisch regenwoud van Sumatra of de ruïnes van Palmyra in Syrië.

Even kennismaken met de Nederlandse Werelderfgoederen

Nu je wat meer weet over de oorsprong van de Unesco Werelderfgoederen, wat de selectiecriteria zijn en waar deze erfgoederen liggen, is het weer tijd om terug naar huis te keren. Want jij bent ondertussen vast benieuwd naar de Nederlandse Werelderfgoederen! Al deze unieke plekken vertellen een bijzonder verhaal over onze natuur of geschiedenis (cultuur).

Droogmakerij de Beemster en het Woudagemaal gefotografeerd door Sjoerd Bracke & Cuno de Bruin.

De Waddenzee, ons enige natuurlijke Werelderfgoed

Het enige natuurlijke Nederlandse Werelderfgoed is uiteraard de Waddenzee! Dit blijft toch wel een van de mooiste en uniekste plekken in Nederland. Mocht je de Waddenzee nog nooit bezocht hebben, dan raad ik je aan snel een bezoekje te brengen aan een van onze prachtige Waddeneilanden.

De Nederlandse strijd tegen het water

Het allereerste Nederlandse culturele Werelderfgoed was Schokland. Sinds 1995 maakt dit ingepolderde gebied trots deel uit van deze mooie lijst. Op Schokland kun je nog steeds unieke sporen vinden van menselijke bewoning, die wel teruggaan tot de prehistorie. Deze sporen symboliseren de eeuwenoude strijd van de Nederlandse bevolking tegen het water. Daar passen de Hollandse Waterlinies en het Molencomplex Kinderdijk-Elshout, waar je de beroemde Kinderdijkse molens vindt, mooi bij. En, om nog even in het thema water te blijven, hier sluiten het Ir. D.F. Woudagemaal in Friesland en de Droogmakerij de Beemster, in Noord-Holland, ook goed bij aan. Stuk voor stuk unieke plekken die ons meer vertellen over de eeuwige strijd tegen het stijgende water. Wat natuurlijk tegenwoordig nog steeds erg actueel is.

Vervolgens bestaat er ook heel ander Nederlands Werelderfgoed. Wat dacht je van het Rietveld Schröderhuis in Utrecht en de Van Nellefabriek in Rotterdam? Beide mooie plekken om eens te bezoeken en je te verwonderen over de unieke architectuur. Uiteraard mag de Grachtengordel van Amsterdam op dit lijstje niet ontbreken, maar daar ben je vast al weleens geweest. Toch?

Twee Nederlandse Werelderfgoederen: de Waddenzee door Sjoerd Bracke & Cuno de Bruin en de Van Nelle Fabriek gefotografeerd door Iris van den Broek.

Meer leren over de Nederlandse geschiedenis en onze Werelderfgoederen

De meest recente Werelderfgoederen zijn de Koloniën van Weldadigheid en de Neder-Germaanse Limes. Waar de Neder-Germaanse Limes ons meer leren over de geschiedenis van de Romeinen in Nederland, zijn de Koloniën van Weldadigheid verbonden aan een wat meer recente tijd. Deze koloniën werden begin negentiende eeuw opgezet als sociaal experiment om de armoede in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tegen te gaan. Niet de fraaiste geschiedenis, maar wel belangrijk om hier meer over te leren. Bezoek daarom vooral een van de drie musea (zowel in Drenthe als in België) die je hier meer over kunnen vertellen.

Tot slot wil ik Willemstad op Curaçao natuurlijk niet overslaan. Geen plek om in een weekendje te bezoeken, maar mocht je een keertje die kant op gaan voor een lange vakantie: bewonder dan vooral alle prachtig gekleurde huizen in deze havenstad. In Willemstad kun je verschillende historische wijken vinden met invloeden uit Nederland, Portugal en Spanje.

Nu ben ik wel benieuwd: welke van deze Nederlandse Werelderfgoederen ga jij als eerste bezoeken? Woon je misschien bij eentje in de buurt? Of heb je ze alle elf al bezocht? De Werelderfgoederen laten zien dat Nederland zoveel te bieden heeft als vakantieland, als citytrip bestemming en voor een dagje weg. Een bezoekje aan een Nederlands Werelderfgoed is absoluut de moeite waard!

Meer duurzame tips van thegreenlist.nl

Bronnen: UNESCO Werelderfgoed in Nederland, UNESCO Dossier Werelderfgoed, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, UNESCO Werelderfgoedkaart,

Share

Lauri van Oosterom

Lauri van Oosterom

Lauri is een historicus met een groen hart en een vlotte pen. Ze houdt van lezen en verdiept zich graag in (duurzame) onderwerpen. Een mooie combi: ze doet onderzoek naar (on)duurzame onderwerpen en deelt haar bevindingen met jou.
Lauri van Oosterom

Lauri van Oosterom

Lauri is een historicus met een groen hart en een vlotte pen. Ze houdt van lezen en verdiept zich graag in (duurzame) onderwerpen. Een mooie combi: ze doet onderzoek naar (on)duurzame onderwerpen en deelt haar bevindingen met jou.

gerelateerde artikelen

Heb je een vraag of een leuke duurzame tip?

Neem gerust contact op!

Stuur gerust een e-mail of DM op Instagram.
Via deze kanalen kun je thegreenlist.nl volgen of in contact komen:

Schrijf je in voor de groenere nieuwsbrief

Ontvang meer duurzame inspiratie, groene tips en exclusieve aanbiedingen rechtstreeks in je inbox

VOLG @THEGREENLIST.NL

Dit artikel bevat mogelijk affiliate linkjes. Dit betekent dat ik een kleine commissie ontvang als je via mijn link iets koopt, meestal is tussen de 3% en 10% . Een win-win situatie dus: jij als consument krijgt een directe link naar mooie duurzame producten én je steunt met je aankoop thegreenlist.nl. Ik link uiteraard alleen naar producten en sites waar ik fan van ben en naar producten waar ik positieve ervaringen mee heb of op mijn verlanglijstje heb staan.

Schrijf je in voor de groenere nieuwsbrief!

Wil je geen artikelen en nieuwtjes missen van thegreenlist.nl, een kijkje achter de schermen krijgen en altijd op de hoogte blijven van groene voordeeltjes en winacties? Schrijf je dan in voor de maandelijkse nieuwsbrief: