Goed bedoeld natuurlijk, zo’n netje met vogelvoer om de vogels in de tuin te helpen. Maar die netjes kunnen gevaarlijk zijn. Vogels kunnen erin verstrikt raken en het plastic belandt in de natuur. In dit artikel leggen we uit waarom je ze beter achterwege laat én hoe je vogels bijvoeren wél goed aanpakt.
Vogels bijvoeren in de winter: waarom eigenlijk?
In de koude maanden hebben vogels het extra zwaar. Hun natuurlijke voedselbronnen – zoals insecten, zaden en bessen – zijn dan schaars, terwijl ze juist veel energie nodig hebben om warm te blijven. Volgens de Vogelbescherming verliezen sommige vogels in een ijskoude nacht wel 10% van hun lichaamsgewicht. Geen overbodige luxe dus, dat handje hulp in de vorm van wat vogelvoer. Geen wonder dat vetbollen en pinda’s in de winter gretig over de toonbank gaan. Vooral die netjes met kant-en-klaar voer lijken ideaal: goedkoop, makkelijk op te hangen en overal verkrijgbaar. Maar dat gemak is misleidend. Voor de vogels zelf zijn die plastic netjes juist levensgevaarlijk.
Wat eten vogels eigenlijk?
Iedere vogel heeft zo z’n eigen voorkeur en dat zie je ook aan de snavel. Zo zijn er zaadeters zoals mussen, vinken en groenlingen, insecteneters zoals de heggenmus, roodborst en winterkoning en fruiteters zoals de spreeuw en lijster. Wat je aanbiedt in je tuin bepaalt dus welke vogels je op bezoek krijgt. In de winter hebben ze vooral behoefte aan vetten en extraatjes zoals zaden, ongezouten pinda’s, rozijntjes of wat fruit. In het voorjaar draait het juist om eiwitten (rupsen, insecten, wormen) en kalk voor het leggen van eieren. Kalk kun je geven in de vorm van uitgekookte, fijngestampte eierschalen.
De meningen over bijvoeren zijn verdeeld, maar de Vogelbescherming is duidelijk: vogels mag je het hele jaar door bijvoeren. Ze verbruiken namelijk altijd veel energie – om zich warm te houden, om eieren te leggen of om reserves op te bouwen. In de winter is dat extra belangrijk. Bang dat je ze lui maakt, hoef je niet te zijn. Als ze genoeg hebben gegeten, vliegen ze gewoon weer verder. Meer over vogels te helpen in de winter lees je in dit artikel. Let wel op hoe je voert. Te veel eten laten liggen, trekt ongedierte aan. En ook wat je aanbiedt, is belangrijk. Kies voor verantwoord voer zonder zout of suiker, en gebruik veilige manieren om het op te hangen. Er zijn genoeg alternatieven voor kant-en-klare vetbollen in plastic netjes.
Vogels bijvoeren is ook een leuke winterse DIY-activiteit.
Vogels in de winter bijvoeren op een veilige manier
Vogels in de winter bijvoeren? Goed idee! Er zijn allerlei veilige en handige manieren om dat te doen, zonder plastic netjes. Net zo makkelijk, maar veel beter voor de vogels én je tuin. We nemen een paar ideeën met je door!
- Zadensilo: ideaal voor kleine zaadeters zoals mezen en vinken. Een silo houdt het voer droog en schoon en voorkomt dat het op de grond belandt. Zo blijft je tuin netjes én trek je precies de juiste vogels aan.
- Vogelvoerderhuisje: in een voederhuisje blijft het voer droog en schoon, wat belangrijk is bij slecht weer. Het is ook leuk om naar te kijken én biedt meerdere vogels tegelijk een plekje om te eten. Heel tof vinden wij dit vogelvoederhuisje dat je aan je raam plakt. Cadeauwaardig!
- Pindasilo: in een pindasilo kunnen vogels veilig pinda’s eten zonder dat ze grote stukken in één keer meenemen. Het gaas voorkomt dat jonge vogels zich verslikken en beschermt tegen ongewenste eters zoals eksters of kraaien.
- Vetbolhouder: een metalen vetbolhouder is het veilige alternatief voor de plastic netjes. Je klikt de bol er makkelijk in en het voorkomt verstrikking of afval in de tuin. Bovendien kun je de houder telkens opnieuw gebruiken.
- Pindakaaspothouder: speciale houders voor vogelpindakaas (zonder zout!) zijn ideaal voor tuinvogels als koolmezen en spechten. Je schuift er eenvoudig een pot in, hang ‘m op aan een boom of muur en het smullen kan beginnen.
- Voedertafel of schaaltje: perfect voor vogelsoorten die graag op een vlak oppervlak eten, zoals merels of roodborstjes. Bied kleine porties aan en houd de plek schoon om ongedierte te voorkomen. Dit kun je ook makkelijk zelf maken – een schaaltje of plankje heb je waarschijnlijk al in huis.
- DIY: zelf voer maken is leuk en duurzaam. Denk aan vetbollen in herbruikbare vormen, gevulde dennenappels of een halve kokosnoot met zaden. Je bepaalt zelf wat erin gaat en vermijdt onnodig plastic. Bekijk hier onze vogelvoer DIY met halve sinaasappelschillen.
Vogelvoer zonder netje dus deze winter
Wil je vogels écht helpen deze winter? Laat die plastic netjes dan voortaan lekker in de winkel liggen. Ze zijn onveilig voor de vogels én slecht voor de natuur. Met een veilige voederplek – of je die nu koopt of zelf maakt – geef je tuinvogels precies wat ze nodig hebben, zonder onbedoelde schade. Kleine moeite, groot verschil!
Samenvattend: vogels bijvoeren? Denk hieraan!
- Geef geen producten waar zout in zit. Dus niet te veel brood, niet de pindakaas uit je voorraadkast (maar speciale vogelpindakaas) en geen restjes kaas of worst!
- Gebruik geen vetbollen of pinda’s in een netje. Naast dat de vogels er verstrikt in kunnen raken, zorgt het ook voor onnodig plastic afval.
- Leg niet te veel eten neer, want het kan ook ongedierte aantrekken of nat worden en zo bederven.
- Hang vetbollen niet in de zon, want dan kunnen ze gaan smelten!
Tip: bij de Vogelbescherming kun je een gratis cursus ‘Tuinvogels van Nederland’ volgen. Leuk, zo kun je straks makkelijk de vogels herkennen die in jouw tuin komen buurten.
Meer tuintips die je interessant zult vinden
- Bekijk ook: kies altijd voor gifvrije en biologische planten.
- Bekijk ook: lijstje met betere potgrond en tuinaarde.
- Bekijk ook: ken jij het fenomeen stapelstenen al?
Bronnen: Vogelbescherming Nederland. Photo credits: Alexas Fotos, Pexels (hoofdbeeld), overig: Melanie de Oliveira.
