Bijna iedereen heeft weleens ongewassen fruit gegeten, of dat nou per ongeluk was of gewoon uit gemak. Snel even die appel over je mouw vegen, een cherrytomaatje op je broodje kaas doen tijdens de lunchpauze of een aardbei uit het bakje snoepen. Hoe erg is dat eigenlijk? Loop je daarmee risico om ziek te worden of valt het te verwaarlozen? Wij zochten het voor je uit.
Waarom het verstandig is om je fruit te wassen
Allereerst: er is geen reden tot paniek, maar het is toch slim om fruit te wassen voordat je het opeet. Niet zozeer vanwege bestrijdingsmiddelen, maar vooral vanwege ziekteverwekkers die erop kunnen zitten. We pellen het onderwerp even met je af – pun intended. Voordat een stuk fruit in jouw mond belandt, heeft het al een hele weg afgelegd. Het is ergens gegroeid, met water besproeid, geplukt, vervoerd, in het schap gelegd en vervolgens in jouw winkelwagentje beland. Een stuk fruit komt dus met veel handen en oppervlakken in contact en daardoor kunnen er vuil, virussen, bacteriën of parasieten op terechtkomen. Als je pech hebt, zitten er zelfs nare ziekteverwekkers op, zoals norovirus, E. coli of salmonella, waar je flinke buikgriep van kunt krijgen. De kans daarop is in Nederland gelukkig klein, maar het komt af en toe voor. Zo kwamen er een tijd geleden mensen in het ziekenhuis terecht na het eten van besmette blauwe bessen. Door fruit te wassen, verklein je de kans dat je ziek wordt. Het Voedingscentrum adviseert zelfs om fruit dat je met de schil aansnijdt, zoals een meloen, eerst te wassen voordat je er een mes in zet.
Kun je pesticiden van fruit afwassen?
Fruit wassen is dus sowieso verstandig om mogelijke ziekteverwekkers te verminderen, maar hoe zit het met pesticiden? Pesticiden zijn chemische middelen die in de landbouw worden gebruikt om bijvoorbeeld insecten, schimmels en onkruid te bestrijden en zo gewassen te beschermen tegen ziekten en plagen. Op zich heel handig, maar er is ook kritiek dat pesticiden schadelijk kunnen zijn voor de natuur en onze gezondheid. Sommige bestrijdingsmiddelen worden in verband gebracht met hormoonverstoring, kanker en de ziekte van Parkinson. Daarom is een belangrijke vraag: kun je pesticiden eraf wassen? Helaas is dat een stuk lastiger. Als je pesticiden er zomaar vanaf zou kunnen wassen, zouden ze er bij elke regenbui ook afgespoeld worden. Het grootste deel van de bestrijdingsmiddelen is daarom niet wateroplosbaar of trekt zelfs in het fruit. En die truc met baking soda die je zo vaak op social media ziet dan? De meeste experts zijn het erover eens dat gewoon water net zo goed werkt. Hetzelfde geldt voor azijn of citroensap. Om chemische bestrijdingsmiddelen te vermijden, kun je het beste biologisch fruit kiezen of je eigen fruit kweken.
Hoe gevaarlijk zijn pesticiden op ongewassen fruit?
Je kunt bestrijdingsmiddelen dus niet zomaar van fruit afwassen, maar hoe erg is dit? In Nederland gelden strenge regels voor de toegestane hoeveelheid pesticiden. Ook fruit dat uit het buitenland wordt geïmporteerd, moet aan deze normen voldoen, al zou het wel kunnen dat daar pesticiden gebruikt zijn die in Nederland niet zijn toegestaan. Een stuk fruit is dus in principe veilig om te eten, omdat de hoeveelheid bestrijdingsmiddelen binnen de wettelijke grenzen valt. Alleen zijn deze normen opgesteld per pesticide, terwijl voor veel fruit meerdere bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Bovendien kom je gedurende de dag met verschillende pesticiden in aanraking. Over het zogenaamde cocktaileffect — de mogelijke invloed van een mix van pesticiden op onze gezondheid — is nog weinig bekend. Ook worden er pesticiden, zoals PFAS, op fruit gebruikt die zich in ons lichaam kunnen ophopen. Zo heeft PAN (Pesticide Action Network) gemeten dat er op 27% van het Nederlandse fruit PFAS aanwezig is. Ook al blijft dit onder de norm, is het toch niet zo’n lekker idee. Voor biologisch fruit zijn PFAS en andere synthetische bestrijdingsmiddelen niet toegestaan.
Daarnaast is het goed om te weten dat de regels voor pesticiden gelden voor het gedeelte van het fruit dat je normaal gesproken opeet. Bij een pompoen bijvoorbeeld wordt ervan uitgegaan dat je de schil niet eet, terwijl je bij een flespompoen de schil wél kunt eten na het koken. Ook bij fruit zoals kiwi’s, bananen en citroenen wordt ervan uitgegaan dat je de schil niet opeet. Wil je bijvoorbeeld citroenschil gebruiken tijdens het bakken, gebruik dan een biologische citroen.
Helaas kun je de meeste pesticiden niet van fruit afwassen, maar ziekteverwekkers gelukkig wel.
Is het gevaarlijk om ongewassen fruit te eten?
We kunnen je geruststellen: in de meeste gevallen is het niet erg om een stuk ongewassen fruit te eten, tenzij je net pech hebt dat jouw stukje fruit besmet is met een nare ziekteverwekker. Daarom is het verstandig om fruit voor de zekerheid even onder de kraan te houden. Een kleine moeite, toch? Als je je zorgen maakt over bestrijdingsmiddelen op je stukje fruit, dan helpt wassen helaas weinig, omdat het grootste deel van de pesticiden niet afwasbaar is. Maar ook hier hoef je je volgens het Voedingscentrum geen zorgen te maken, omdat in Nederland strenge regels gelden voor de maximale hoeveelheid pesticiden. Wat pas echt ongezond zou zijn, is helemaal geen groente en fruit eten. Als je de mogelijkheid hebt, is biologisch fruit een goede keuze: hier zijn geen synthetische bestrijdingsmiddelen toegestaan. Dat is niet alleen beter uit voorzorg voor jezelf, maar ook voor de boeren en omgeving.
Dit vind je vast ook interessant
- Verse groente en fruit: zo verspil je minder!
- Nog een gezonde en duurzame tip: eet volgens de seizoenen! Bekijk hier welke groente en fruit er per maand in het seizoen zijn.
- Ook interessant: hoe vers zijn verse groente en fruit?
Bronnen: Voedingscentrum, Keuringsdienst van Waarde, Radar, NZG, PAN Netherlands, RTL, PAN Europe, NRC, Coenfirmation Bias, PAN Europe, Voedingscentrum, Foodwatch. Photo credits: hoofdbeeld: Anna Shvets (Pexels), fruit wassen: Askar Abayev (Pexels).
