Huh, is natuurlijke verzorging eigenlijk altijd de duurzaamste keuze? En waar moet je dan wél op letten als je een beetje milieuvriendelijk wilt smeren, scrubben en shampooën? Wij doken in de wereld van cosmetica en zochten uit waar die groene claims nou echt op slaan. Dit moet je weten over duurzame verzorging (en natuurlijke verzorging).
‘Ik gebruik alleen maar natuurlijke verzorgingsproducten’
‘Ik gebruik alleen maar natuurlijke verzorgingsproducten’, ‘vegan is duurzaam!’ of: ‘zonde van die plastic verpakking’. Zodra je op de socials iets deelt over duurzame verzorging, stromen de reacties binnen. Begrijpelijk ook, want cosmetica is een verwarrend onderwerp. Want zegt ‘natuurlijk’ eigenlijk wel zoveel? En is een vegan shampoo automatisch een milieuvriendelijke keuze? We doken in de wereld van cosmetica, ingrediëntenlijsten en groene claims. En wat blijkt: duurzame verzorging is een stuk minder zwart-wit dan Instagram soms doet vermoeden.
Natuurlijke verzorging is niet automatisch duurzaam
Een verzorgingsproduct dat ‘100% natuurlijk’ is, zegt eigenlijk alleen dat de ingrediënten een natuurlijke oorsprong hebben, bijvoorbeeld van planten, dieren of mineralen. Dat kan een prettig idee zijn. Hoewel, het zegt eigenlijk nog helemaal niets. Zit er iets synthetisch in, dan gaat het om stoffen die door mensen zijn gemaakt (in een fabriek), vaak op basis van aardolie. Toch betekent natuurlijk lang niet altijd duurzaam. Voor natuurlijke ingrediënten is namelijk vaak veel landbouwgrond nodig. En die ruimte is schaars. Voor bepaalde grondstoffen worden bossen gekapt, er zijn grote hoeveelheden water nodig of er worden bestrijdingsmiddelen gebruikt bij de teelt. Dat maakt een natuurlijk ingrediënt niet automatisch milieuvriendelijk. Kiezen voor natuurlijke verzorging kan dus prima, maar het is geen garantie voor een duurzamere keuze.
Natuurlijke verzorging is ook niet altijd beter voor de huid?
Veel volgers, weten wij, kiezen natuurlijke verzorgingsproducten omdat ze denken dat die zachter zijn voor de huid. Maar ook dat ligt genuanceerder. Een dermatoloog vertelde eerder in Trouw dat natuurlijke ingrediënten óók huidirritatie kunnen veroorzaken. Zo vermijden sommige mensen deodorant met aluminiumzout, terwijl je volgens experts net zo goed gevoelig kunt reageren op natuurlijke ingrediënten zoals aloë vera. Kortom, wees wat kritischer op natuurlijke ingrediënten en wellicht soms ook wat milder over ingrediënten van synthetische oorsprong. En absoluut, wij snappen best dat consumenten daar soms compleet van in de war raken. Wij ook regelmatig!
Hoe vind je dan wél duurzame(re) verzorging en cosmetica?
Gelukkig hoef je geen beautyexpert te zijn om duurzamere keuzes te maken in het schap. Met een paar handige hulpmiddelen en wat basiskennis kom je al een heel eind. Dit is een handig checklijstje bij je volgende aankopen:
- Koop vanaf nu liever microplasticvrije verzorgingsproducten. Een handig hulpje daarbij is de gratis PlasticFree Future app van Plastic Soup Foundation, voorheen Beat the Microbead. Je scant simpelweg een ingrediëntenlijst en ziet meteen of een product mogelijk microplastics bevat. En hoewel het toevoegen van microplastics aan verzorgingsproducten inmiddels verboden is, geldt er nog een overgangsregeling. Daardoor kun je ze voorlopig nog gewoon in het schap tegenkomen. Niet fijn, want microplastics zijn een groot milieuprobleem. Onderzoekers troffen ze inmiddels zelfs aan in menselijk bloed.
- Misschien wel de handigste tip van allemaal: let op goede keurmerken. Betrouwbare keurmerken zoals EU Ecolabel, Cosmos, Demeter, Nordic Swan Ecolabel, Natural Cosmetics Standard en NaTrue helpen je sneller een duurzamere keuze te maken. Veel van deze keurmerken sluiten microplastics bovendien indirect uit, omdat ze strengere eisen stellen aan ingrediënten en productie. Kom je een keurmerk tegen dat je niet kent? Check dan even de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal. Dat scheelt een hoop uitzoekwerk in het winkelschap. Want hoewel Europese regels greenwashing steeds verder aan banden moeten leggen, kom je nog steeds logo’s en claims tegen die eruitzien als een officieel keurmerk, maar eigenlijk niets voorstellen. Denk aan termen als ‘eco’, ‘green’ of ‘natural’ die merken zelf op verpakkingen zetten omdat het ‘lekker duurzaam oogt’.
- Ook handig: apps die ingrediënten voor je uitpluizen. Wij gebruiken zelf graag INCI Beauty of Think Dirty om snel te zien wat er precies in een product zit. Je maakt een foto van de ingrediëntenlijst en de app doet de rest. Handig als je geen zin hebt om zelf allerlei ingewikkelde stofnamen te ontcijferen.
- In veel beautyproducten zit palmolie. De meningen over palmolie zijn sterk verdeeld. Er zijn veel misstanden in de palmolie-industrie, maar het ingrediënt volledig boycotten is niet automatisch een duurzame keuze. Palmolie is namelijk een ontzettend efficiënte olieplant: je hebt er relatief weinig landbouwgrond voor nodig en de opbrengst per hectare is hoog. Voor alternatieven zoals soja-, zonnebloem-, kokosolie of sheaboter is vaak veel meer grond nodig, soms wel vijf tot tien keer zoveel. En ook in andere plantaardige olie-industrieën kan van alles mis zijn, alleen hoor je daar vaak minder over. Het beste kun je daarom kiezen voor duurzamere palmolie met een RSPO-keurmerk. Dat herken je aan een logo op de verpakking. Hoewel, veel merken zetten dat er dus niet op. Ai. Maar geen zorgen! Van een palmolie-expert van Solidarid leerden wij dat 90% van de producten in Europa duurzamere palmolie bevatten, ook als een merk het niet heeft genoemd. Fijn!
- Gebruik liever geen producten met drijfgassen, zoals haarlak, droogshampoo en deodorantsprays. De drijfgassen in deze producten dragen namelijk bij aan smogvorming (echt waar!). Een roller, stick of pompflacon is daarom vaak een duurzamere keuze. Wil je weten waar je nog meer op kunt letten? Bekijk dan ook ons uitgebreide artikel over duurzamere deodorant.
- Zie je een vegan of cruelty-free keurmerk? Top, maar dat zegt niet veel over duurzaamheid. Vegan betekent alleen dat er geen dierlijke ingrediënten in zitten. Cruelty-free betekent dierproefvrij (er kunnen dan nog wel dierlijke ingrediënten in zitten). Een vegan foundation kan nog steeds discutabele ingrediënten bevatten. Wil je letten op dierenwelzijn? Dan zijn keurmerken zoals The Vegan Society, PETA-Approved en Leaping Bunny handige hulpmiddelen, maar voor een duurzamere keuze moet je dus naar méér kijken. Meer over het verschil tussen vegan en dierproefvrij lees je hier!
- Misschien wel de belangrijkste tip van allemaal: gebruik niet meer dan nodig. Een extra dikke laag crème of een handvol shampoo maakt een product meestal niet beter, maar wel sneller op. Kun je wel wat bewaartips gebruiken? Bekijk dan dit lijstje met handige tips.
- Wees een beetje zuinig met producten waar veel oplosmiddelen in zitten, zoals nagellak, nagellakremover, parfum en aftershave. Ook deze producten dragen bij aan smogvorming.
- Kies ook je zonnebrand wat bewuster. Sommige zonnebrandproducten bevatten ingrediënten die schadelijk kunnen zijn voor het waterleven. In tegenstelling tot andere smeersels is hier het advies: smeer veel en vaak! Meer over je SPF milieuvriendelijker kiezen, lees je hier.
- Staar je niet blind op de verpakking als je een milieuvriendelijker product zoekt. Volgens Babette Porcelijn, auteur van De verborgen impact (leestip!), vormt de verpakking gemiddeld maar zo’n 10% van de totale milieubelasting van een product. Bovendien heeft een verpakking ook een functie: producten blijven er langer goed door en er wordt minder verspild. En nee, glas of papier is niet automatisch duurzamer dan plastic. Gerecycled plastic dat goed recyclebaar is, kan juist een prima keuze zijn.
Duurzame verzorging gaat verder dan natuurlijke verzorging
Samenvattend: duurzame verzorging is dus niet hetzelfde als natuurlijke verzorging. Het kán een duurzamere keuze zijn, maar dat hoeft helemaal niet. Sommige natuurlijke ingrediënten vragen bijvoorbeeld veel landbouwgrond of zorgen voor andere problemen, zoals vervuiling of uitbuiting. En ja, eerlijk, het is best verwarrend. In de beautywereld wordt flink gestrooid met groene claims en hippe termen, waardoor je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Gelukkig hoef je geen expert te zijn om betere keuzes te maken. Let op betrouwbare keurmerken, check producten voorlopig nog even op microplastics en gebruik vooral niet meer dan nodig. Dan ben je al een heel eind op weg naar duurzamere verzorging! En handig: hier vind je een lange lijst met betere beautymerken! Succes met deze zoektocht!
Bronnen: Trouw, Plastic Soup Foundation, Milieu Centraal, Solidaridad. Photo credits hoofdbeeld: Monstera (Pexels).
