Een mooi tweedehands cadeau op de kop getikt? Nu nog iets eromheen. Het leukste printje is zo gekozen, maar hoe duurzaam is zo’n rol inpakpapier eigenlijk? We zochten uit waar je op kunt letten als je inpakpapier koopt en verzamelden leuke alternatieven.
Waarvan wordt inpakpapier gemaakt?
Inpakpapier blijft, hoe feestelijk ook, een wegwerpproduct. Zelfs als je een cadeau heel voorzichtig uitpakt en het papier bewaart voor de volgende ronde, is het feest na twee of drie keer meestal wel voorbij. Een Deense afvalorganisatie schatte ooit dat er in Denemarken rond kerst zo’n 800 duizend kilo cadeaupapier doorheen ging. En dat in een land dat toen nog geen zes miljoen inwoners telde.
Het meeste inpakpapier wordt gemaakt van houtvezels. Hout groeit weer aan, maar om er papier van te maken heb je water en energie nodig. Daarbij kunnen ook stoffen vrijkomen die de lucht en het water vervuilen. Koop je een nieuwe rol? Kijk dan even naar de kleine letters bij het keurmerk. Staat er FSC 100%, dan komen de vezels uit FSC-gecertificeerde bossen. Bij FSC Mix en PEFC-gecertificeerd kan er ook gerecycled materiaal in het papier zitten. Allemaal goede keuzes wat ons betreft, maar er zijn ook steeds meer nieuwe initiatieven. Zo ontdekten we dat er zelfs suikerbiet in je cadeaupapier kan zitten. House of Products gebruikt voor een deel van zijn inpakpapier suikerbietenpulp. Dat is wat er overblijft als je suiker uit bieten haalt, een restproduct dus. Tof!
Nog iets om op te letten: sommige keurmerken kijken ook naar wat er in de papierfabriek gebeurt. Ze stellen bijvoorbeeld eisen aan het energieverbruik, de stoffen die de fabriek gebruikt of wat er in het afvalwater terechtkomt. Dat doen onder meer het EU Ecolabel, het Nordic Swan Ecolabel en Blauer Engel.
Ook de inkt van zo’n vrolijk printje kan het milieu belasten. Met ongebleekt en ongekleurd papier sla je het bleken en kleuren over. Liever toch een printje of een kleurtje? Snappen we. Dat staat ook wel erg gezellig. Dan kan papier bedrukt met bio-inkt een duurzamere keuze zijn. Bij drukinkt op oliebasis dient de olie als drager voor de kleurstoffen. Vaak is dat minerale olie uit aardolie. Bij bio-inkt wordt die vervangen door plantaardige olie. Aan het woord ‘bio-inkt’ op de verpakking heb je alleen weinig houvast als je wilt weten hoe duurzaam de inkt is. Keurmerken als het Nordic Swan Ecolabel en Blauer Engel helpen je verder. Die stellen concrete eisen aan de inkt waarmee wordt gedrukt.


Links: inpakpapier met het FSC-keurmerk van House of Products. Rechts: ook bij cadeautasjes kun je letten op het FSC-keurmerk.
Milieuvriendelijker cadeaupapier kiezen
Oké, keurmerken voor inpakpapier zijn een mooie eerste stap, maar je kunt meer doen. En verrassing: juist die duurzamere inpakoplossingen vinden wij vaak een stuk feestelijker.
Gerecycled inpakpapier
Het mooie aan papier is dat de vezels meerdere keren kunnen worden gerecycled. Vijf tot zeven keer wordt vaak genoemd, maar bij een proef met vouwkarton lukte het zelfs vaker. Koop je een nieuwe rol? Dan is gerecycled inpakpapier dus een goede keuze. Het is gemaakt van oud papier en kan na gebruik vaak opnieuw worden gerecycled. Kijk bij het FSC- of PEFC-keurmerk of er ‘Recycled’ of ‘Gerecycled’ bij staat. Dan heb je een topkeuze gemaakt!
Bij de boekwinkel vind je vaak van dat mooiere inpakpapier met keurmerken. Je ziet én voelt het verschil. Het is steviger en heeft vaak mooie tekeningen, soms met een matte afwerking. Kortom, een totaal andere ervaring dan dat dunne goedkope inpakpapier (‘flutpapier’) bij de kassa van de supermarkt of drogist. Dat scheurt vaak al bij het uitpakken en kan na één keer alweer weg.
Inpakpapier hergebruiken of recyclen
Na het uitpakken mag inpakpapier bij het oud papier, zolang het schoon en droog is. Alleen zit er op sommige soorten aan beide kanten een plastic laagje. Hoe kom je hier nou achter? Probeer een hoekje af te scheuren. Gaat dat lastig, dan kan het papier dubbel geplastificeerd zijn. Dan mag het niet bij het oud papier, maar hoort het bij het restafval. Nog mooier is het natuurlijk als je het cadeaupapier bewaart voor het volgende cadeau. Nog een reden om voor dat mooie, stevige papier te gaan en het voorzichtig uit te pakken.
Zero waste-inpaktips
Je kunt ook inpakken met papier dat je al in huis hebt. Dat bruine kraftpapier dat als opvulling in pakketjes zit, kun je bijvoorbeeld prima bewaren en hergebruiken als inpakpapier. Is het gekreukeld? Dan hebben we een lifehack die we via Instagram ontdekt hebben. Leg er een dunne katoenen doek overheen en strijk het op de laagste stand. Voilà, je hebt daarna prachtig inpakpapier waar de Bijenkorf jaloers op is. Maar ook kindertekeningen kun je gebruiken. Zonde om weg te gooien, maar alles bewaren is ook zo wat. Pak er een cadeau mee in! Ook bladzijden uit een oud boek, bladmuziek, landkaarten die op zolder liggen te verstoffen en oude kranten of tijdschriften kunnen nog een ronde mee. Meer ideeën vind je bij onze zero waste-inpaktips voor de feestdagen.
Inpakdoeken
Voor degenen die graag iets nieuws uitproberen, zijn er tegenwoordig genoeg alternatieven voor inpakpapier. Wat dacht je bijvoorbeeld van zo’n kekke inpakdoek die je keer op keer kunt gebruiken? Vooral voor thuis vinden we inpakdoeken heel handig. Geef je buitenshuis een cadeau, dan vraagt het iets meer uitleg. Het is natuurlijk wel de bedoeling dat degene die het cadeau krijgt de inpakdoek ook weer gebruikt. De productie van katoen en andere stoffen is namelijk ook belastend voor het milieu. Daarom zijn inpakdoeken alleen een duurzamere keuze als ze vaak worden gebruikt. Je kunt zelf inpakdoeken maken van oude stofresten die je nog hebt liggen. Ben je niet zo handig met de naaimachine? Bij Atelier Revive vind je prachtige inpakdoeken gemaakt van reststoffen. Wil je zien hoe je er een cadeau mee inpakt? Het Wereldmuseum heeft handige filmpjes online staan waarin je ziet hoe je een furoshiki, zoals de Japanners het noemen, kunt knopen.

Japanse inpakdoeken, deze zijn gemaakt van reststoffen.
Cadeauversiering
Een leuke versiering kan een cadeau net even dat beetje extra flair geven. Die hoef je niet nieuw te kopen, maar vind je in de kringloopwinkel of haal je uit de natuur. Wat dacht je van een gelukspoppetje van de hobby-afdeling van de kringloop of versieringen van kleine dennenappels, takjes of bloemen uit eigen tuin?
Met welk plakband plak je?
Naast papier heb je meestal nog meer nodig om in te pakken, namelijk plakband. Plakband is gemaakt van plastic en lijm. Ook hier kun je duurzamere keuzes maken, zoals plakband met lijm die vrij is van oplosmiddelen. Heb jij ook vaak het probleem dat je de helft van het plakband afscheurt als je het beginnetje van de rol zoekt? In dit geval helpt een goede plakbandroller om minder te verspillen. Je kunt ook voor plakband zonder plastic drager kiezen, zoals washitape. Dat is gemaakt van papier en vaak bedrukt met leuke printjes. Zo ziet het cadeau er gelijk extra feestelijk uit. Tip: washitape komen we ook heel vaak tegen op de knutselafdeling van de kringloop!


Oude kindertekeningen of kranten kun je ook prima als cadeaupapier gebruiken.
Het cadeau onder het papier
We hebben het nu uitgebreid over inpakken gehad, maar voor het milieu telt vooral wat er onder dat papier zit. Heb je maar tijd voor één speurtocht, ga dan op zoek naar een tof tweedehands cadeau. Daarmee maak je het meeste verschil. Hergebruik intussen het cadeaupapier dat je al hebt (nul moeite) en kijk de volgende keer eens of je inpakpapier met een keurmerk kunt kopen. Heb je nog een leuke inpaktip? Laat het weten!
Bronnen: AffaldPlus, Milieu Centraal, Milieu Centraal, FSC, FSC, PEFC, PEFC, EU Ecolabel, Nordic Swan Ecolabel, Blauer Engel, House of Products, Stimular, Pro Carton, 3M, IFLA, Big Green Smile, VanafHier. Photo credits: krant als cadeaupapier: Kirsten Marit Schoner, inpakdoeken: Angela de Vlaming, hoofdbeeld en overige foto’s: thegreenlist.nl.



