In de zomer zie je ze overal: langs bermen, op akkers en langs snelwegen staan grote velden felgeel te bloeien. Het is koolzaad! Een prachtige, zonnige bloem die je misschien vooral kent van het landschap, maar die je dus ook kunt eten. Je zou het niet meteen zeggen, maar koolzaad is familie van broccoli, bloemkool en mosterd. Wildplukexpert Katja Wezel van wilderlust.nl laat zien hoe je van de zaadjes zelf koolzaadmosterd maakt. Perfect voor bij een kaasplankje of borrel.
Koolzaad, een eetbare plant!
Koolzaad is een plant die je bijna niet kunt missen zodra hij bloeit. Vanaf het voorjaar kleuren bermen en akkers felgeel, en die bloei kan – afhankelijk van het weer – doorlopen tot ver in de zomer. Na de bloei verandert de plant langzaam: het frisse groen maakt plaats voor drogere stengels en uiteindelijk rijpen de zaden, die je aan het einde van de zomer kunt oogsten. Koolzaad hoort bij de kruisbloemfamilie en is familie van onder andere broccoli, bloemkool, spruitjes, radijs en mosterd. Dat verklaart meteen die licht pittige, koolachtige geur en smaak. Het is een sterke plant die goed groeit op open, voedselrijke grond en het bovendien ontzettend goed doet langs wegen en akkers.
Behalve dat koolzaad eetbaar is, is het ook een belangrijke plant voor insecten. Het is een echte bijenplant: in het voorjaar laten sommige imkers hun bijen zelfs uit boven bloeiende koolzaadvelden. Grote kans dat je weleens koolzaadhoning hebt geproefd zonder het te weten. En leuk om te weten: niet alleen de bloemen zijn bruikbaar, ook blad, stengel, knoppen en zaden kun je verwerken: van groente tot olie en, jawel, zelfgemaakte mosterd.
Koolzaad herkennen!
Koolzaad herken je aan de vier felgele kroonbladen die samen een open bloem vormen. Kijk je naar het blad, dan zie je dat de bovenste bladeren lancetvormig en stengelomvattend zijn. Kneus je het blad, dan ruikt en smaakt het duidelijk naar kool, een handig herkenningspunt. Koolzaad wordt vaak verward met andere gele kruisbloemigen, zoals gele mosterd, herik en wilde rucola. Dat is logisch, want de bloemen lijken sterk op elkaar. Het verschil zit vooral in het blad: dat ziet er per soort net iets anders uit. Het fijne is: alle gele kruisbloemigen uit de koolfamilie zijn eetbaar. Zie je een plant met vier gele kroonbladen die naar kool ruikt en smaakt? Dan zit je goed. Om het simpel te houden worden deze planten vaak allemaal ‘koolzaad’ genoemd.
Koolzaad plukken: zo doe je het
Voor en tijdens de bloei kun je de bladeren plukken. Die zijn het lekkerst vóór de bloei en kun je gebruiken zoals kool, bijvoorbeeld rauw in een salade of kort gebakken. Tijdens de bloei kun je ongeveer de bovenste 15 centimeter van de stengel plukken, inclusief de dichte knopjes en bloemen. Die kun je bereiden als broccoli (even blancheren) of gebruiken als eetbare decoratie. In het najaar, wanneer de plant niet meer groen of geel is, maar als gedroogde stengels uit de grond steekt, is het tijd om de zaadjes te oogsten. Die zitten in de hauwen: langwerpige zaaddoosjes aan de droge takken. Dat zijn de zaden die je gebruikt om zelf koolzaadmosterd te maken.
Duurzame boodschappentip: kies in de keuken vaker voor koolzaadolie. Die wordt meestal dicht bij huis geproduceerd, heeft een relatief lage milieu-impact én draagt bij aan het behoud van bloeiende koolzaadvelden, wat weer goed is voor de bijenstand.
Koolzaadmosterd maken
Keukengerei
- glazen pot
- vijzel of blender
- gesteriliseerde potjes met deksel
Ingrediënten
- 60 g koolzaad raapzaad of een mix van gele kruisbloemigen
- 65 ml water
- 65 ml appelciderazijn
- 60 g vloeibare honing
- mespunt zout
Instructies
- Meng alle ingrediënten in een glazen pot en laat dit een nacht op kamertemperatuur staan.
- Vijzel of mix het mengsel tot een grove mosterd.
- Schrik niet van de smaak: de mosterd is nu nog scherp en heeft rijpingstijd nodig.
- Doe de mosterd in gesteriliseerde potjes met een goed sluitende deksel. Glazen potten en flessen goed schoonmaken? Giet er eerst kokend water over (vergeet de dop niet) en zet de pot/fles daarna tien minuten in een oven van 100°C.
- Laat de mosterd minimaal 3 weken rijpen op een koele plek.
- Na openen is de mosterd lang houdbaar in de koelkast.
Netjes wildplukken
Wildplukken en je eigen receptjes maken is hartstikke leuk om te doen, maar vergeet niet: wildplukken is in Nederland officieel verboden en wordt vaak alleen gedoogd. Op sommige plekken gelden strengere regels of mag het echt niet. En ook bepaalde soorten mag je niet plukken. Pluk daarom altijd met respect voor de natuur: alleen voor eigen gebruik, neem nooit meer mee dan je nodig hebt en laat genoeg staan voor dieren en andere natuurliefhebbers. Meer weten over waar je op moet letten? Hier vind je een handig overzicht van de wildplukregels.
Wil je ook met Katja op pad? Check dan haar website wilderlust.nl met alle informatie over haar wildplukwandelingen en -cursussen.
Dit vind je vast ook interessant
- Bekijk ook: gekonfijte groene vijgen.
- Bekijk ook: kappertjes van daslookzaadjes.
Photo credits: Wilderlust.
