Duurzaam tuinieren zonder turf: maak zelf wormen compost

Duurzaam tuinieren: al aan turfvrije potgrond gedacht?

Op Instagram circuleerde een verontrustend bericht over potgrond. In Nederland wordt het merendeel van de potgrond verkocht met turf erin. Turf is afkomstig uit drooggelegde veengebieden en juist het winnen van turf is funest voor het klimaat. Wat is er mis met potgrond en hoe kan tuinieren duurzamer? Amanda, de ecologische tuinontwerper die het bericht plaatste, vertelt erover en deelt tips hoe we tuinieren duurzamer kunnen aanpakken.

Duurzaam tuinieren zonder turf

Ik ben oncologisch verpleegkundige, maar sinds kort is mijn grote droom in vervulling gegaan en ben ik een eigen bedrijf gestart als ecologisch tuinontwerper. Turf is echt een groot probleem, terwijl het zo makkelijk duurzamer kan.

Wat is er mis met potgrond?

Gecomposteerde planten en mossen, afkomstig uit veengebieden, zorgen wereldwijd voor een aanzienlijke opslag van broeikasgassen. Om turf te winnen, wordt veengebied vernietigd en dit veroorzaakt vijf tot zeven procent van de CO2-uitstoot. Dat is maar liefst twee keer meer dan al het mondiale vliegverkeer! In de veengronden ligt 44% van alle koolstof opgeslagen (dat is meer dan in alle bossen). Wanneer het veenmoeras doodgaat door afgraving, komt de opgeslagen koolstof vrij. Dit draagt bij aan de opwarming van de aarde.          

Nederland is de grootste gebruiker van turf in Europa. We importeren jaarlijks 4,7 miljoen kuub turf uit andere landen (met het vervoer wordt ook nog eens het milieu belast). In Nederland wordt er geen veengebied meer afgegraven, omdat dit beschermd is. Die enorme hoeveelheid geïmporteerde turf is vooral het gevolg van het feit dat Nederland de grootste tuinbouwsector ter wereld heeft, tachtig procent van het turf komt voor hun rekening.

Amanda van De groene Weelde

Veengebieden beslaan slechts drie procent van het land op de wereld, maar ze slaan twee keer zoveel koolstof op als alle bossen op aarde samen!

Amanda, ecologische tuinder over belang van biologische potgrond zonder turf.

Wat zijn veengebieden nu eigenlijk en waarom zijn ze belangrijk?

De term ‘veengebied’ verwijst naar de veengrond en de aan het oppervlak groeiende wetlandhabitats. Veengebieden zijn een soort wetland die van cruciaal belang zijn voor een aantal zaken:

  • Het voorkomen en verzachten van de effecten van klimaatverandering. In veengebieden vertragen het hele jaar door waterrijke omstandigheden de afbraak van planten, in die mate dat dode planten zich ophopen om turf te vormen. Dit slaat de koolstof op die de planten uit de atmosfeer hebben opgenomen in veengronden, wat zorgt voor een netto-verkoelend effect en helpt de klimaatcrisis te verzachten.
  • Het behoud van de biodiversiteit. (Zo wordt de afname van de Borneose orang-oetanpopulatie met 60% binnen 60 jaar grotendeels toegeschreven aan het verlies van veenmoerashabitat. De soort staat nu als ernstig bedreigd op de IUCN Red List of Threatened Species™.).
  • Het minimaliseren van overstromingsrisico ‘s. Door het reguleren van waterstromen, het minimaliseren van het risico op overstromingen en droogte en het voorkomen van binnendringen van zeewater. 
  • Het behouden van de luchtkwaliteit doordat natte veengebieden de omgevingstemperatuur verlagen in de omliggende gebieden, ze bieden beschutting tegen extreme hitte en hebben minder kans om te verbranden tijdens bosbranden. 
  • Het waarborgen van veilig drinkwater. (Het droogleggen van veengebieden vermindert de kwaliteit van het drinkwater omdat het water vervuild raakt met organische koolstof en verontreinigende stoffen die van oudsher in het veen zijn opgenomen.)

Veengebieden zijn belangrijk voor de wereldwijde inspanningen om klimaatverandering tegen te gaan en andere duurzame ontwikkelingsdoelen te bereiken. Hun bescherming en herstel zijn van vitaal belang in de overgang naar een koolstofvrije samenleving.

Hoe wordt turf eigenlijk gewonnen?

Een paar jaar voordat de graafmachines komen, wordt het veenmoeras drooggelegd. Wanneer het turf is afgegraven, laten ze het vaak weer onder water lopen. Het moeras is dan totaal vernield. De veengronden bestaan al vanaf de laatste IJstijd (10.000 jaar geleden), en groeien maar heel langzaam (1 meter per 1000 jaar).

Duurzaam tuinieren: wat kun jij doen?

Microbioloog Karin Bodewits stelt dat planten geen turf nodig hebben. Het is voor de consumentenmarkt eigenlijk helemaal geen geschikt product. Het is zuur (wat voor veel planten slecht is) en er zit geen leven in. Bovendien zijn na drie maanden de toegevoegde voedingsstoffen al op. Gebruik voor tuin- en kamerplanten daarom gewoon turfvrije aarde. Een uitstekend, en vooral ook duurzaam alternatief.

Mijn tip voor mensen die duurzamer willen tuinieren: Kijk eens met een kritische blik naar de zak potgrond en laat deze liggen wanneer er turf in zit. Want zolang het verkocht wordt, zal het gemaakt worden.

Wormen compost van de Wormerij in Delft.

Saskia van thegreenlist.nl met wormen compost van de Wormerij in Delft.

Groene tuintips: duurzame alternatieven voor potgrond

  • Voorbeelden van potgrond zonder turf: Bio-kultura, ecotuintje, organic nutrition centre, fertila biologische potgrond, Sybotanica.
  • Er zijn ook turfvrije opties op basis van kokosvezel, houtsnippers of Italiaans rijstkaf. Kokosvezel moet getransporteerd worden vanaf de andere kant van de wereld en voor houtsnippers worden bomen gekapt.
  • Een beter alternatief is het gebruik van bladaarde (bestaat uit verteerde humeuze gecomposteerde bladeren).
  • Behalve in potgrond zit turf ook in de kweekbakjes van onder andere de Moestuinmaatjes van Albert Heijn. Ook zit er in compost vaak turf, compost kun je heel makkelijk zelf maken (composthoop, wormenhotel, Bokashi emmer).
  • Als we geen turf meer gebruiken voor tuinieren en andere doeleinden, kunnen we een enorme bijdrage leveren aan de bestrijding van de klimaatcrisis.
  • Als potgrond niet als turfvrij wordt bestempeld, is het hoofdbestanddeel waarschijnlijk turf. Ook als het biologische potgrond is betekent dit absoluut niet dat er geen turf in zit!
  • Vraag jouw plaatselijke tuincentrum of zij turfvrije producten in hun schappen willen leggen. Je kunt een groot verschil maken!

Wat kun je in jouw tuin doen om meer koolstof vast te houden?

  • Produceer zo veel mogelijk organische stof (compost, mulch), voeg dit toe aan de planten/bomen. Je zal zien dat de bodem verbetert en dat de planten/bomen sneller groeien en beter koolstof op slaan.
  • Plant bomen (elk jaar dat hij groeit slaat hij koolstof op, in een volgroeide eik zit maar liefst 8 ton koolstof).
  • Hoe meer vegetatie, hoe maar koolstof je opslaat, dus tegels er uit en groen er in!

Waarom gaat dit onderwerp je aan het hart?

De bescherming van het veenmoeras kan wel eens de effectiefste manier zijn om de klimaatverandering tegen te gaan. Heel veel mensen hebben hier geen weet van en daarom hoop ik dat er meer bekendheid voor komt. Idealiter komt dit op de politieke agenda en komt er een verbod op turf. Alle kleine beetjes helpen en ik denk dat dit een van de makkelijkste dingen is om aan te passen met een groots effect. Het is onnodig om turf te gebruiken in je tuin en het veroorzaakt veel ellende, dus laten we er mee stoppen!

Meer duurzame tuintips van thegreenlist.nl

Bronnen: IUCN, Trouw , Parool, www.turfvrij.nl, Dave Goulson – de tuinjungle

Photo credit hoofdbeeld Sippakorn Yamkasikorn (Pexels).

Share

Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda heeft een missie: meer groene tuinen en minder verharding om de biodiversteit te beschermen. Voor thegreenlist.nl deelt ze tuintips, want elke tuinbezitter kan het verschil maken. Met haar bedrijf De Groene Weelde Tuinontwerp ontwerpt ze ecologische tuinen. Ze is ook moeder van twee meisjes.
Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda heeft een missie: meer groene tuinen en minder verharding om de biodiversteit te beschermen. Voor thegreenlist.nl deelt ze tuintips, want elke tuinbezitter kan het verschil maken. Met haar bedrijf De Groene Weelde Tuinontwerp ontwerpt ze ecologische tuinen. Ze is ook moeder van twee meisjes.
Heb je een vraag of een leuke duurzame tip?

Neem gerust contact met me op!

Stuur me gerust een e-mail of DM op Instagram.
Via deze kanalen kun je mij volgen of in contact met mij komen:

Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief

Ontvang meer duurzame inspiratie, groene tips en exclusieve aanbiedingen rechtstreeks in je inbox

VOLG @THEGREENLIST.NL

Dit artikel bevat mogelijk affiliate linkjes. Dit betekent dat ik een kleine commissie ontvang als je via mijn link iets koopt, meestal is tussen de 3% en 10% . Een win-win situatie dus: jij als consument krijgt een directe link naar mooie duurzame producten én je steunt met je aankoop thegreenlist.nl. Ik link uiteraard alleen naar producten en sites waar ik fan van ben en naar producten waar ik positieve ervaringen mee heb of op mijn verlanglijstje heb staan.

Abonneren je op de nieuwsbrief

Wil je geen artikelen en nieuwtjes missen van thegreenlist.nl, een kijkje achter de schermen krijgen en altijd op de hoogte blijven van groene voordeeltjes en winacties? Schrijf je dan in voor mijn maandelijkse nieuwsbrief: