Wie wil er nou niet een stralende glimlach? Een gezond en sterk gebit is goud waard. Je voorkomt er een hoop gedoe mee, van gaatjes tot vervelende ontstekingen. Daarom wil je er goed voor zorgen. En als het even kan, doe je dat ook nog een beetje milieuvriendelijk. Maar hoe pak je dat aan? En bestaat duurzame mondverzorging eigenlijk wel? Wij doken in de wetenschap achter milieuvriendelijke mondverzorging. Spoiler alert: de duurzaamste keuze zit niet in de producten die je koopt.
Een gezonde mond, een gezonder lijf
Mondverzorging is belangrijk voor een stralende glimlach. En laten we eerlijk zijn: dat is natuurlijk een fijne binnenkomer. Maar een gezond gebit doet meer dan er mooi uitzien. Het helpt klachten zoals een slechte adem, tandbederf en ontstekingen voorkomen. En wist je dat gezonde tanden en gezond tandvlees ook belangrijk zijn voor de rest van je lichaam? Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bestaat er een verband tussen mondinfecties, vooral van het tandvlees, en aandoeningen zoals diabetes, hart- en vaatziekten, overgewicht en zelfs Alzheimer. Je mond en speeksel spelen namelijk een belangrijke rol in je immuunsysteem. Reden genoeg om goed voor je tanden te zorgen!
Duurzame mondverzorging, waar begin je?
De gemiddelde drogist ligt tegenwoordig vol met mondverzorgingsproducten. Van tandpasta en tandenborstels tot flossdraad, tandenstokers, ragers en mondwater. Ook het aanbod aan duurzamere alternatieven groeit hard. Je kunt kiezen voor tandenborstels van gerecycled plastic of bamboe, FSC-gecertificeerde tandenstokers, plasticvrije ragers en natuurlijke mondspoelingen. Kortom, er is genoeg te kiezen. Sterker nog, je ziet soms door de bomen het bos niet meer. Wat is nou eigenlijk de beste keuze? Geen paniek, wij hebben ons in het onderwerp vastgebeten, pun intended. En daarbij ontdekten we iets verrassends: welk product je kiest, blijkt minder belangrijk dan je misschien denkt. Het grootste verschil maak je namelijk met je mondverzorgingsgedrag.
Wat zijn de duurzaamste producten voor milieuvriendelijke mondverzorging? We gingen op zoek en het antwoord zal je verrassen. De grootste milieuwinst zit namelijk niet in het schap van de drogist. Huh, niet? Nee. Hoe goed je voor je gebit zorgt, blijkt veel belangrijker dan welke tandenborstel of tandpasta je kiest. Al die producten, ook de minder duurzame varianten, hebben relatief weinig invloed op je totale milieuvoetafdruk. Voor je gezondheid, je portemonnee én het milieu is een goede mondverzorgingsroutine het belangrijkst. Je moeder en je tandarts hadden dus gewoon gelijk. Poets twee keer per dag minstens twee minuten en sla je controles bij de tandarts niet over. Juist tandartsbehandelingen, kronen en andere gebitsingrepen kosten veel energie, grondstoffen en materialen. Door tandproblemen te voorkomen, voorkom je vaak ook die extra belasting voor het milieu. Heb je toch klachten? Blijf er dan niet mee rondlopen. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter. Voor je gebit én voor de planeet.
Niet met de keuze van je producten, maar met hoe goed je je gebit verzorgt en of je periodiek naar de tandarts gaat, maak je het verschil. Want de echte klapper (in negatieve zin dan) maak je als je een grote ingreep moet laten doen en dat kun je met goede mondverzorging voorkomen.
Mondverzorgingsproducten kun je groener kiezen
Goed, de belangrijkste les kennen we inmiddels: een gezond gebit is de duurzaamste keuze die je kunt maken. Check. Maar dat betekent natuurlijk niet dat alle mondverzorgingsproducten hetzelfde zijn. Kun je met je tandenborstel, tandpasta of flossdraad ook nog wat milieuwinst boeken? Jazeker. De verschillen zijn misschien kleiner dan je denkt, maar er zijn wel degelijk wat slimmere keuzes te maken. We nemen het even met je door.
Plastic tandenborstel of niet?
We zijn er bijna allemaal mee opgegroeid: de plastic tandenborstel. Toch zoeken steeds meer mensen naar een alternatief, omdat plastic nu eenmaal niet zo’n best imago heeft. Logisch dus dat bamboe tandenborstels de afgelopen jaren populair zijn geworden. Toch komt uit onderzoek iets opvallends naar voren. Een plastic tandenborstel met vervangbare borstelkop (zoals deze van Jordan of deze van TePe) blijkt, gekeken naar de volledige levensduur, de meest milieuvriendelijke keuze. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het gebruik, maar ook naar de productie en afvalfase. Voor wie liever geen plastic gebruikt, komt de bamboe tandenborstel als goede tweede uit de bus (genoeg opties daarvan ook!). De elektrische tandenborstel scoort het minst goed op het gebied van duurzaamheid. Dat komt door het hogere grondstoffengebruik, het energieverbruik en het elektronische afval dat uiteindelijk ontstaat.
Elektrische tandenborstel
De meeste tandartsen en mondhygiënisten adviseren een elektrische tandenborstel om je gebit en tandvlees gezond te houden. En inmiddels weten we dat juist die goede verzorging thuis de grootste duurzame winst oplevert. Een kleine spagaat dus. Want de elektrische tandenborstel scoort minder goed op milieugebied, maar helpt veel mensen wel beter poetsen. Onze tip? Kijk eerst eens op Marktplaats. En nee, we bedoelen natuurlijk niet een gebruikt opzetborsteltje, maar het apparaat zelf. Je zou verbaasd zijn hoeveel nieuwe elektrische tandenborstels daar worden aangeboden, vooral na de feestdagen. Blijkbaar belanden er nogal wat ongewenste cadeaus op zolder. Kun je geen tweedehands exemplaar vinden? Dan hebben we nog een tip: de e-brush van Smyle, een elektrische tandenborstel die is ontworpen met duurzaamheid in gedachten. Nog een paar simpele winstpakkers: haal de stekker uit het stopcontact zodra de tandenborstel is opgeladen, anders blijft-ie stroom verbruiken. Gaat het apparaat kapot? Kijk dan eerst of reparatie mogelijk is. Hier kun je bekijken waar je je elektrische tandenborstel kunt laten repareren. Is-e echt niet meer te redden? Lever hem dan in bij een Wecycle-punt. Bij veel supermarkten staan speciale inzamelbakken voor kleine elektrische apparaten.
Duurzame tandpasta kiezen
Net als bij voeding en andere verzorgingsproducten geldt ook bij tandpasta: gebruik niet meer dan nodig. Een hoeveelheid ter grootte van een erwt is voldoende om je gebit goed te reinigen. Gebruik je een tube? Knip die dan open als-ie bijna leeg is. Zo haal je ook de laatste restjes eruit. Dat klinkt misschien pietluttig, maar we gooien naar schatting 5 tot 20% procent van onze tandpasta weg. Best zonde eigenlijk. Denk je nu dat een plastic tube automatisch de minst duurzame keuze is? Dat blijkt – verrassing – niet zo te zijn. De verpakking vertelt namelijk niet het hele verhaal. Onderzoek laat zien dat de ingrediënten van tandpasta vaak meer invloed hebben op het milieu dan de verpakking zelf. Sterker nog, tandpastatabletten blijken in sommige gevallen minder milieuvriendelijk dan gewone tandpasta uit een tube. Ook kunnen in beide producten precies dezelfde wenselijke én minder wenselijke ingrediënten zitten. De vorm zegt dus lang niet alles over de milieubelasting van een product. Dat vonden wij eerlijk gezegd ook een verrassende conclusie! Ben je nog op zoek naar een milieuvriendelijker tandpastamerk? Check dan het Nederlandse ReBloom eens. Deze tandpasta komt in glazen dispensers die je kunt navullen.
Fluoride is veilig en essentieel voor een gezond gebit
Als de verpakking niet alles zegt, waar moet je dan wél op letten? Apps zoals INCI Beauty en Think Dirty kunnen helpen om ingrediënten onder de loep te nemen. Wat ons betreft is er één ingrediënt waar je niet op moet bezuinigen: fluoride. Hoewel online regelmatig discussie ontstaat over het gebruik ervan, laat onderzoek zien dat fluoride veilig is en tandbederf effectief helpt voorkomen. Niet voor niets adviseren tandartsen en mondhygiënisten om een tandpasta met fluoride te gebruiken. En weet je nog? Een gezond gebit houden is uiteindelijk de duurzaamste keuze die je kunt maken.
Nog iets om op te letten: microplastics. Dat is nou net een ingrediënt dat je liever vermijdt. Microplastics hebben geen functie voor je gebit, maar zorgen er bijvoorbeeld voor dat een product beter smeerbaar is. Via het afvoerputje kunnen ze in het milieu terechtkomen, omdat rioolwaterzuiveringen ze niet altijd volledig uit het water filteren. Hoewel microplastics in verzorgingsproducten steeds verder aan banden worden gelegd, kun je ze nog steeds tegenkomen. Een handig hulpje daarbij is de gratis PlasticFree Future-app van Plastic Soup Foundation, voorheen bekend als Beat the Microbead. Daarmee kun je eenvoudig controleren of een product microplastics bevat. Gelukkig zijn er tegenwoordig genoeg tandpasta’s zonder microplastics verkrijgbaar.
Zo kies je milieuvriendelijke mondverzorging
Met je tandenborstel en tandpasta houdt mondverzorging niet op. Ook met de details kun je nog wat milieuwinst boeken. Laat bijvoorbeeld de kraan niet onnodig lopen tijdens het poetsen. Twee minuten poetsen met een lopende kraan kost al snel zo’n tien liter water. En poets je tanden liever niet onder de douche, want dan loopt het waterverbruik nog verder op. Gebruik je tandenstokers, ragers of flossdraad? Wees daar dan een beetje zuinig op. Een tandenstoker of rager kun je prima vaker gebruiken als je hem goed schoonmaakt, en voor flossdraad geldt: meer is niet altijd beter. De belangrijkste les uit ons onderzoek? De duurzaamste keuze maak je niet in het schap van de drogist, maar gewoon in je badkamer. Door je gebit goed te verzorgen, voorkom je tandartsbehandelingen die veel energie, grondstoffen en materialen vragen. Goed poetsen blijft dus de meest duurzame keuze van allemaal.
Dit vind je vast ook interessant
- Op zoek naar kindertandpasta? We deden een kindertandpastatest.
- Duurzaam omgaan met je verzorgingsproducten? Bekijk hier de beste bewaartips, zodat je niets weg hoeft te gooien.
- Een duurzame zorgverzekering kiezen? Wij zochten voor je uit waarop je kunt letten.
Bronnen: World Health Organization, Milieu Centraal, Dental Clinics, tandarts.nl, Science Direct, Research Gate, National Library Of Medicine. Photo credits: hoofdbeeld: Sarah Chai (Pexels), tandartsstoel: Atikah Akhtar (Unsplash), vrouw tanden poetsen: Andrea Piacquadio (Pexels), bamboe tandenborstel met tandpasta tablet: Sarah Chai (Pexels).
