Tuin winterklaar maken

Tuin winterklaar? Zo help je dieren in de tuin pas écht de winter door

Als de blaadjes van de bomen vallen, dan denken veel mensen aan de tuin winterklaar maken (lees alles netjes snoeien en de bladeren opruimen) en dan lekker voldaan binnen zitten. Wist je dat je juist door het tegenovergestelde te doen, je de biodiversiteit in je tuin een boost kunt geven? Minder = meer. Meer groen, meer dieren, meer bodemleven, meer biodiversiteit.

Tuin winterklaar

De dieren en insecten krijgen het gehele jaar steeds moeilijker door de aangeharkte en versteende tuinen. Daar is amper tot geen voedsel te vinden, laat staan een schuilplaats om te overwinteren. Door een onderdak te bieden aan allerlei nuttige insecten in de winter, heb je straks in het voorjaar gratis tuinmedewerkers. Ze houden je tuin vrij van plagen en houden je bodem vruchtbaar. Ze zorgen voor balans in je tuin waardoor jij minder hoeft in te grijpen. Nuttige dieren zoals lieveheersbeestjes, wilde bijen, kevers, padden en pissebedden zijn in de winter toe aan rust. Ze blijven alleen in je tuin als je voedsel en een geschikt onderkomen biedt. Wat moet je doen om de biodiversiteit te verbeteren en wat moet je vooral laten? Ik heb een aantal handige tips om je tuin écht winterklaar te maken.

Help de dieren, doe minder!

In een duurzame tuin bestaat er geen afval. Mijn eerste tip is dus: houd je opruimdrift in toom en laat alles lekker liggen. De tuin winterklaar maken is helemaal niet nodig. Alle stengels, bladeren en takjes zijn uitstekende schuilplaatsen voor allerlei dieren. Bovendien is dit organische materiaal ook voeding voor je bodem en houdt het straks in het voorjaar het onkruid tegen. Dat scheelt je dus een hoop werk en je doet er echt iets goeds mee.

Tuin winterklaar maken: denk hieraan!

Minder je tuin aan kant maken, dat is dus de boodschap deze winter als je de biodiversiteit wil verbeteren. Met de tijd die je uitspaart, kun je uiteraard wel een aantal andere dingen doen om de dieren, de winter door te helpen.

Vogels helpen door de juiste planten te kiezen

Vogels, zoals de putter, mus, vink en groenling, eten de zaadjes van uitgebloeide bloemen. Dit is een belangrijke voedselbron in de winter, net zoals bessen en vruchten. Bij het kiezen van beplanting voor je tuin kun je hier rekening mee houden. Goede planten hiervoor zijn: zonnehoed, zonnebloem, fruitbomen en bosaardbei. Ook kun je kiezen voor planten die een mooi wintersilhouette hebben, uitgebloeid en voorzien van een laagje ijs zijn deze planten nog steeds erg mooi. Planten waaraan je kunt denken zijn: Hemelsleutel, grote pimpernel en siergrassen. Ze zakken ook niet als een plumpudding in elkaar, ze geven structuur aan je border. Win-win dus, zoals wel voor het oog mooi als fijn voor de vogels. Kies bij voorkeur voor inheemse planten, zoals (struik)klimop, taxus of hondsroos. Op de site van Vogelbescherming Nederland is te lezen dat er basisprincipes zijn voor een vogelvriendelijke tuin. Je kunt dit onthouden door te denken aan 4 V’s: voedsel, veiligheid, voorplanting en variatie. Wil je een specifieke vogel naar je tuin lokken, kijk dan eens op de site van de Vogelbescherming wat deze vogel nodig heeft om naar jouw tuin te komen.

Herfst en winter is beste timing om te beplanten

De herfst en de winter (niet bij vorst) zijn de beste periode om nieuwe beplanting en bomen in je tuin te zetten. In het najaar vallen de sapstromen bij vaste planten, heesters en bomen stil, terwijl de wortels nog wel actief zijn. Wanneer je plant in het najaar, is de bodemtemperatuur nog wat hoger. Hierdoor zijn de wortels nog actief en hebben ze een paar maanden de tijd om wortel te gaan zetten. Dit heeft als voordeel dat ze een voorsprong hebben in het voorjaar en direct op zoek kunnen naar voeding en water. Het tweede voordeel is dat er veel minder water gegeven hoeft te worden in het eerste jaar op de nieuwe standplaats.

Egels in de tuin

Nog zo’n fijn diertje in je tuin is de egel. Naast dat de egel een prachtig dier is om te zien, eet het ook slakken, rupsen en maden. Egels houden hun winterslaap graag in een hoop bladeren. Maak hier en daar in je tuin wat hoopjes, is ook een duurzame tuintip. Egels krijgen het steeds moeilijker omdat wij mensen de tuinen steeds meer bestraten en afsluiten door middel van schuttingen en muren. Hierdoor kunnen ze niet in, uit en door de tuinen lopen. Wil je egels in je tuin, zorg dan voor een egelpoortje, maak het mogelijk dat ze in en uit je tuin kunnen. Rommelhoekjes zijn essentieel voor diverse dieren en ook zeker voor de egel. Ze vinden er voedsel en een warme schuilplek. Het is wel belangrijk om deze plekken ook echt met rust te laten. Het plaatsen van een egelhuis is ook een goede optie. Zelf maakte ik deze van hergebruikt materiaal, een instructie voor een egelhuis is ook online te vinden.

Bomen in de tuin

Heb je zelf nog geen boom in je tuin, kijk dan nog eens naar de mogelijkheden hiervan. Het afgevallen blad is gratis bodembedekking, voeding voor je bodem, schuilplek voor dieren en het houdt onkruid tegen. Daarnaast zorgt een boom in de steeds hetere zomers ook voor verkoeling en schaduw. Is het niet mogelijk en wil je toch profiteren van de voordelen van blad in je tuin, loop dan eens een rondje door je woonplaats. Vaak zie je in het najaar bladkorven staan, hier kun je dit gratis goud zo meenemen.

Gooi tuinafval niet weg!

Vaak snoei je één of twee keer per jaar bepaalde bomen of heesters. Wanneer je het doet, hangt af van het soort. Wat doe jij met dat snoeiafval? Naar de milieustraat of misschien in je container/kliko? Zonde, want ook dit materiaal kun je hergebruiken. Heb je een grote tuin dan kun je de takken snipperen met bijvoorbeeld een hakselaar. De houtsnippers kun je in de borders verdelen en hebben dezelfde voordelen als bladeren op de bodem. Heb je een kleinere tuin, dan zou je de takken met de hand klein kunnen knippen en op de bodem laten vallen (mulchen). Gemaaid gras kun je ook prima in de borders verdelen tussen je planten.

Tuin winterklaar maken: maak zelf een takkenril

Wat ik zelf altijd erg leuk vind, is het maken van een takkenril. Je plaatst een paar palen in de grond en daartussen leg je takken die je gesnoeid hebt. Veel vogels vinden hierin beschutting in de winter en soms bouwen ze er in het voorjaar zelfs hun nestje. Ook insecten zoals rupsen gaan tussen de takken zitten, dat is dan weer voedsel voor de vogels. Ook egels en amfibieën vinden een takkenril fijn. Een takkenril kun je zo groot en zo klein maken als je zelf wilt. Het zou zelfs kunnen dienen als natuurlijke erfafscheiding.

Foto takkenril, met dank aan Anke Grunefeld.

Composthoop

Heb je na dit alles nu nog snoeiafval over, overweeg dan het aanleggen van een composthoop. Immers, een gezonde bodem zorgt ook voor gezonde planten die minder snel ziek worden. Het is duurzaam, want je recyclet keuken- en tuinafval en je hoeft geen zakken compost te gaan kopen. Dat laatste bespaart in de portemonnee en op transport (uitstoot).

Extra tips voor meer leven in je tuin:

  • Grotere blokken hout kun je hergebruiken om een insectenhotel van te maken of laat ze lekker liggen in een rommelhoekje in de tuin. Zo’n rommelhoekje kan prima onder een struik of boom zijn, zodat je er zelf niet tegen aankijkt.
  • Naast schuil- en voedselplekken hebben dieren ook water nodig. Je denkt misschien vooral in de zomer aan extra water geven, maar zeker ook in de winter is dit belangrijk. Dit kan al door het plaatsen van een klein drinkschaaltje.
  • En nog een laatste tip, een stapeltje stenen is ook een goede plek voor veel overwinteraars. Deze zijn vaak gratis af te halen op marktplaats.
  • In het najaar is het een goed moment om de nestkasten in je tuin schoon te maken en om nieuwe nestkasten op te hangen. Het broedseizoen is voorbij dus dit kun je zonder risico nu doen. 

In een groene wintertuin bestaat er dus geen afval. Je kunt vrijwel alles uit je tuin weer hergebruiken voor het verbeteren van je bodem en het verwelkomen van dieren en insecten in je tuin. Super duurzaam dus!

Meer duurzame tuintips van thegreenlist.nl

Photo credits: Monicore (Pixabay) Valentin Hintikka (Pixabay), Manfred Richter (Pixabay), Anke Grunefeld, Pixel2013 (Pixabay), Manfred Antranias Zimmer (Pixabay), Eva Bronzini (Pexels).

Share

Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda heeft een missie: meer groene tuinen en minder verharding om de biodiversteit te beschermen. Voor thegreenlist.nl deelt ze tuintips, want elke tuinbezitter kan het verschil maken. Met haar bedrijf De Groene Weelde Tuinontwerp ontwerpt ze ecologische tuinen. Ze is ook moeder van twee meisjes.
Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda Sniekers-Bovend’Eerdt

Amanda heeft een missie: meer groene tuinen en minder verharding om de biodiversteit te beschermen. Voor thegreenlist.nl deelt ze tuintips, want elke tuinbezitter kan het verschil maken. Met haar bedrijf De Groene Weelde Tuinontwerp ontwerpt ze ecologische tuinen. Ze is ook moeder van twee meisjes.

gerelateerde artikelen

Heb je een vraag of een leuke duurzame tip?

Neem gerust contact met me op!

Stuur me gerust een e-mail of DM op Instagram.
Via deze kanalen kun je mij volgen of in contact met mij komen:

Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief

Ontvang meer duurzame inspiratie, groene tips en exclusieve aanbiedingen rechtstreeks in je inbox

VOLG @THEGREENLIST.NL

Dit artikel bevat mogelijk affiliate linkjes. Dit betekent dat ik een kleine commissie ontvang als je via mijn link iets koopt, meestal is tussen de 3% en 10% . Een win-win situatie dus: jij als consument krijgt een directe link naar mooie duurzame producten én je steunt met je aankoop thegreenlist.nl. Ik link uiteraard alleen naar producten en sites waar ik fan van ben en naar producten waar ik positieve ervaringen mee heb of op mijn verlanglijstje heb staan.

Abonneren je op de nieuwsbrief

Wil je geen artikelen en nieuwtjes missen van thegreenlist.nl, een kijkje achter de schermen krijgen en altijd op de hoogte blijven van groene voordeeltjes en winacties? Schrijf je dan in voor mijn maandelijkse nieuwsbrief: